Κύριο ἄρθρο τεύχους 43

Ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται.

Παλαιὰ Διαθήκη, Ψαλμοὶ ΜΑ΄ 8.

 

Τοῦ θηρίου

 

Μή φεύγῃς θηρίο –

θηρίο μὲ τὰ σιδερένια δόντια!

Θὰ σοῦ φτειάξω ἕνα ξύλινο σπίτι,

θὰ σοῦ δώσω ἕνα λαγήνι,

θὰ σοῦ δώσω κ’ ἕνα κοντάρι·

θὰ σοῦ δώσω κι ἄλλο αἷμα νὰ παίζῃς!

 

Θὰ σὲ φέρω σ’ ἄλλα λιμάνια

νὰ δῇς τὰ βαπόρια πῶς τρῶνε τὶς ἄγκυρες

πῶς σπάζουν στὰ δυό τὰ κατάρτια

κ’ οἱ σημαῖες ξάφνου νὰ βάφωνται μαῦρες.

 

Θὰ σοῦ βρῶ πάλι τὸ ἴδιο κορίτσι,

νὰ τρέμῃ δεμένο στὸ σκοτάδι τὸ βράδι,

θὰ σοῦ βρῶ πάλι τὸ σπασμένο μπαλκόνι

καὶ τὸ σκύλο οὐρανό

ποὺ βαστοῦσε τὴ βροχὴ στὸ πηγάδι.

 

Θὰ σοῦ βρῶ πάλι τοὺς ἴδιους στρατιῶτες,

αὐτόν ποὺ χάθηκε – πᾶν τρία χρόνια –

μὲ τὴν τρῦπα πάνω ἀπ’ τὸ μάτι,

κι αὐτόν ποὺ χτυποῦσε τὴ νύχτα τὶς πόρτες

μὲ κομμένο τὸ χέρι.

Θὰ σοῦ βρῶ πάλι τὸ σάπιο τὸ μῆλο.

Μή φεύγῃς θηρίο –

θηρίο μὲ τὰ σιδερένια δόντια!

Μίλτος Σαχτούρης

 Ἀνθολογία Η.Ρ.Η.Σ. Ἀποστολίδη, Ἡ Ποίηση,  Ἀθ. 2010, Τὰ Νέα Ἑλληνικά, 12η ἔκδ., σελ. 1290.

***

Ἡ Ὕβρις

    Ἐλέῳ θεοῦ, ὅπλων, δημοκρατικῆς (ὅλα κι ὅλα!) ψήφου, ἡ ἐξουσία εἶναι πάντα ἡ Ὕβρις. Καθ’ ὅ  ὁ ρ ί ζ ο υ σ α:  δηλαδὴ ἐπιτρέπουσα ἢ ἀπαγορεύουσα. Μιὰ δαμόκλειος σπάθη ἀποκόπτουσα προκρούστεια ὅ,τι δέν δύναται νὰ ἐντάξῃ στοὺς ἑκάστοτε ὁρισμούς της. Ὅ,τι ξεφεύγει ἀπ’ τὴν περιωρισμένη ἐποπτεία καὶ τοὺς τομεῖς τοῦ «ρυθμιστικοῦ» ἐνδιαφέροντός της. Κι αὐτὸ ποὺ δέν ἐγκλωβίζεται ποτέ καὶ πουθενά εἶναι ἡ οὐσία τῆς ζωῆς: ἡ δημιουργία. Ἂς μὴ πάῃ ὁ νοῦς στὰ μεγάλα ἔργα τῆς Τέχνης, τῆς Ἐπιστήμης, τῆς Τεχνολογίας. Κάθε μέρα μπορεῖ νάναι συμπαντικὰ δημιουργική -μ’ ὅ,τι κανεὶς κι ἂν ἀσχολῆται. Γιατ’ εἶναι διαρκῶς καινούργια κι ἄφθορη κι ὁ ἄνθρωπος  ἄ λ λ ο ς  ἀπ’ ὅ,τι χθές, ἐμπειρότερος, δεξιώτερος, πληρέστερος.

    Μποροῦμε ν’ ἀναλογιστοῦμε πῶς ἀντιμετώπισε ἡ ἐξουσία τοὺς δημιουργοὺς ἀπ’ τὸ ἀπώτατο παρελθὸν ὥς τὶς μέρες μας σ’ ὅποιον τόπο, ὅποιον καιρό. Τοὺς μεγάλους καὶ διακριτοὺς ἀλλὰ καὶ τούς «μικρούς» καὶ καθημερινούς: Φονικά. Θυμηθῆτε τό: Μή μου τοὺς κύκλους τάραττε, ποὺ κραύγασε ὁ Ἀρχιμήδης πρὶν πεθάνῃ! Ἦταν γνωστὸς καὶ «μεγάλος»! Πόσοι ὅμως «μικροί» κι ἄγνωστοι πέθαναν μαζί του σ’ ἐκείνη ἢ ὅποια πολεμικὴ ἐπιδρομή; Μήπως χρειάζεται νὰ δοῦμε τὶς «εἰρηνικές» ἐπιβολὲς τῆς ἐξουσίας; Ποὺ ἀνατρέπουν τὴ δημιουργικὴ προϋπόθεση τῶν ἀνθρώπων, ματαιώνοντάς την μὲ μονότονη φονικότητα;..

    Ὑπῆρξαν, βέβαια, καὶ Ἡγέτες -ὄχι ἐξουσιαστές! Ἐμπνευσμένοι οἱ ἴδιοι καὶ δημιουργικοί. Ποὺ ἀνέκοψαν τὴν καταγενετικὴ ἐπιμονὴ τῆς ἐξουσίας. Ἐλευθέρωσαν δυνάμεις καὶ πέτυχαν σχεδὸν ἀπίστευτα -θαύματα. Διάττοντες, λαμπεροί ἀστέρες, διέγραψαν τὴν φωτεινή τους πορεία σ’ ἕνα ἐξοντωτικὰ ἐξουσιαστικὸ σκοτάδι αἰώνων. Κι ὅμως! Ὁ Ἀλέξανδρος σεβάστηκε τὸ σπίτι τοῦ Πινδάρου, ὅταν ἰσοπέδωσε τὴ Θήβα καὶ πέτυχε νὰ συνενώσῃ τοὺς Ἕλληνες. Ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχε, ἆραγε, οὔτε ἕνας δημιουργικὸς ἀγγειοπλάστης, σκυτοτόμος, ξυλουργός, ἄξιος, ἐπίσης, τοῦ σεβασμοῦ του;..

    Σήμερα διακρίνεται κανένας «πρωθηγούμενος», ὁπουδήποτε ἐν τῷ κόσμῳ, ὅποια πολιτικὴ χροιὰ κι ἂν ἔχῃ τὸ καθεστώς του, ὅπως κι ἂν ἐγκατεστάθη στὴν ἐξουσία, ποὺ ἀποσπᾶ τὸ σεβασμό, τὴν ἐπιείκεια ἴσως, τὴν ἀνοχὴ ἔστω, ἢ ὁποιοδήποτε αἴσθημα πλὴν τοῦ ἀποτροπιασμοῦ;..

    Μετὰ τὸ αἷμα τοῦ Β΄ Παγκοσμίου στὶς μάχες, τὶς ἐκτελέσεις στὶς κατεχόμενες χῶρες ποὺ ἀνθίσταντο, τὰ κρεματόρια καὶ τὶς τερατώδεις ὑλικὲς καταστροφές, γεννήθηκε, μές στὸν ἀναβρασμὸ τῆς ἀνοικοδόμησης καὶ παρά τὸν ἀμέσως γιγαντωθέντα Ψυχρὸ Πόλεμο, μιὰ ἐλπίδα εἰρήνης, συναντίληψης, συνεννόησης στὴν Εὐρωπαϊκὴ Δύση. Ἡ δεινὰ κατακερματισμένη Γερμανία κ’ ἡ ἀπόμακρη Ἰαπωνία, ἔσκυψαν τὸ κεφάλι σὲ μιὰν ἐπίμονη κι ἀτέρμονη ἐργασία, ποὺ ἀπέφερε σύντομα καρποὺς μετὰ καὶ τὴ συγκρατημένη «γενναιότητα» τῆς συμμαχικῆς ἀνοχῆς, γιὰ νὰ μὴν ἐπαναληφθῇ ἡ Βαϊμάρη.

    Ἀπὸ τὴν πρώτη κιόλας μεταπολεμικὴ δεκαετία τοῦ 1950 φύτρωσε καὶ βλάστησε ἡ ἰδέα μιᾶς εἰλικρινοὺς Ἕνωσης τῆς Εὐρώπης, ποὺ πέρα ἀπὸ Κοινωνίες τῶν Ἐθνῶν καὶ Ο.Η.Ε. θὰ μποροῦσε ὁριστικὰ καὶ τελεσίδικα ν’ ἀπομακρύνῃ κάθ’ ἐνδεχόμενο ἐπανάληψης τοῦ ἐφιάλτη.

    Ξεκίνησαν προσεκτικά, πατῶντας ἀκροποδητί, σ’ ἀσφαλεῖς, ὅπως θεωροῦσαν, βάσεις: τὴ Δημοκρατία καὶ τὸ Κέρδος. Μόνο Ἕξι, ἀρχικά, χωρῶν. Ἡ, τότε συνεκτική, Ἀτλαντικὴ Συμμαχία τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τὸ ἀντίπαλον δέος τῆς Κομμουνιστικῆς ἐπικράτειας, βοήθησαν, θέλωντας καὶ μή, τὴν προσπάθεια. Ποὺ καλόβλεπαν οἱ Ἀμερικανοί, θεωροῦντες κι αὐτοί, μὲ τὴ σειρά τους, πιό εὔκολα-ἄνετα-ἄμεσα χειραγωγήσιμη τὴν ἑνωμένη Εὐρώπη! Γι’ αὐτὸ καί «πίεσαν», νὰ περιληφθοῦν ἀμέσως καὶ συλλήβδην ὅλες οἱ πρώην κομμουνιστικὲς χῶρες, μὲ τὰ ἤδη ρεβανσιστικά, φιλοαμερικανικά, δεξιὰ κάθεστῶτα. Ὥστε νάχουν προεξασφαλισμένη καὶ τή «δημοκρατική» πλειοψηφία τῆς «ἰσότιμης» ψήφου τῶν κρατικῶν μορφωμάτων της, γιὰ τὴ διαμόρφωση μιᾶς πολιτικῆς σύμφωνης μὲ τὰ συμφέροντα τῆς μεγάλης ἀμερικανικῆς ἐξουσίας.

    Ἡ μαγιονέζα «ἔκοψε» μὲ τὸ ἐξαγγελθὲν καὶ πραγματοποιηθὲν Γαλλικὸ δημοψήφισμα γιὰ τὸ Εὐρωπαϊκὸ Σύνταγμα κ’ ἔγινε ἀραρούτι-χυλός ἀκατάπιωτος, μὲ τὸ γιὰ ἀποχώρηση Ἀγγλικό «ἐπίτευγμα»! Ἔμεινε τὸ κοινὸ νόμισμα -ὄργανο τῆς ἀχαλίνωτης πλέον Γερμανικῆς διαχείρισης κι οἰκονομικῆς ἐπιδίωξης τοῦ ἴδιου παλαιοναζιστικοῦ ζωτικοῦ χώρου! Μές στὴν Εὐρώπη τῶν πολλῶν «ταχυτήτων» καὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων μικρῶν, ἀδυνάμων λαϊκῶν συνόλων, ἀγομένων καὶ φερομένων ἀπὸ ποδοσφαιρικῆς δημαγωγίας ἀνέμους καὶ θύελλες, εὔκολο εἶναι νὰ προβλεφθοῦν ἐπερχόμενα δεινά, μάλιστα δέ, ἂν εἶναι ἤδη παρόντα!..

    Καὶ τὸ ἀμερικανικὸ ὄνειρο;: Προσγειώθηκε ἄτσαλα σ’ ἕνα γερο-ψευδομοντέρνο τουϊτεράκια ἐπιχειρηματία, ποὺ ἐπιδεικνύει στὴν κάμερα τὴν ὑπογραφή του στὰ ὅποια – γιὰ τὰ σκουπίδια – διατάγματά του! Φυτρώνουν καὶ κραταιώνονται πάμπολλα τέτοια ἄνθη τοῦ κακοῦ στὸ δηλητηριῶδες κλῖμα τῆς Ἄγριας Δύσης καὶ δὲν εἶναι δὰ ἀπορίας ἄξια ἡ δημοκρατικὴ ἐπιλογή του, μὲ  λ ι γ ώ τ ε ρ ε ς  ψήφους τῆς ἀντιπάλου του, στὸ λίκνο τῆς σημερινῆς παγκόσμιας, ὅπως ἐναβρύνεται μὲ τὸ ἄγαλμά της, δημοκρατίας κ’ ἐλευθερίας!

    «Σοβαροί» ἄνθρωποι στὴν Εὐρώπη, πολιτικοὶ τῆς καρπαζιᾶς κι ἀνυποψίαστοι ἁπλοῖ πολίτες περίμεναν, κ’ ἴσως περιμένουν ἀκόμα, νὰ δοῦν τί θὰ πράξῃ!.. Λές καὶ δέν ἔφταναν τὰ προεκλογικά του ἀλαμπουρνέζικα! Θὰ ἀπομόνωνε, μὲ τζάμπα τοῖχο, τοὺς κακοὺς Μεξικάνους, θὰ ἔδιωχνε τοὺς χειρότερους Μουσουλμάνους, θὰ τάφτειαχνε μὲ τὸν KαGεBίτη, θὰ διέλυε τὸ ἀναχρονιστικὸ ΝΑΤΟ, θὰ μάλωνε τοὺς Κινέζους, θὰ καταργοῦσε τὴν κοινωνικὴ ἀσφάλιση καὶ μ’ ὅλ’ αὐτὰ θὰ μεγάλωνε τὴν Ἀμερικὴ πούχε …μικρύνει ὁ, τουλάχιστον νουνεχής, προκάτοχός του!.. Ὁ ὁποῖος, μόλις ἀντελήφθη τὴν παγίδα τῆς ἐμπλοκῆς, ἀποστέλλων τὸ στόλο στὴ Συρία τοῦ πολλάκις, χημικῶς, ἐξαμαρτήσαντος τυρρανίσκου τῆς ἀείποτε (κομμουνιστικῆς ἢ μή) Ρωσίας, εἶχε τὸ θάρρος νὰ τὸν ἀποσύρῃ ἀμέσως ἐνῷ ὁ γεροτραμπάλας ἔρριξε τὴ μὴ χημικὴ ἢ πυρηνικὴ μαμά-βόμβα ἐπὶ δικαίων καὶ ἀδίκων! Κι ἀρχίζει νὰ γίνεται «σοφός», ἐπικαλούμενος τὴ βοήθεια τοῦ Κινέζου γιὰ νὰ μὴ γίνῃ ξανά …τῆς Κορέας! Γενικῶς πράττει ὅ,τι πρὸς στιγμήν «συμφέρει», μὴ ἔχοντας τίποτα στὸ νοῦ του, παρὰ μόνο ἐκεῖνο ποὺ εἶχε σ’ ὅλη του τὴ ζωή: τὸ κατ’ αὐτὸν νομιζόμενο κέρδος! Καὶ θαυμάζει τόν «ὁμόλογό» του νεαρό, γιατὶ κατέλαβε καὶ διατήρησε δολοφονικὰ τὴν ἐξουσία στὰ 26 του, ἐνῷ ἐκεῖνος μόλις στὰ 70 του!..

    Ἂν κάποιος ἐπιθυμῇ, μπορεῖ νὰ κάνῃ ὅποια ἀναδρομὴ θέλει, στὸ παρελθὸν ἢ τὸ παρὸν πάσης ἐν τῷ κόσμῳ ἐξουσίας, ἡμεδαπῆς ἢ ἀλλοδαπῆς, καὶ νὰ καταλήξῃ στὸ ἴδιο συμπέρασμα.

    Ἀμέσως γεννιέται, λοιπόν, τὸ ἐρώτημα: Ἂν πᾶσα ἐξουσία εἶναι Ὕβρις τότε, τί ἀντ’ αὐτῆς;

   Ἀνατρέχοντας στὸ ἀπώτατο παρελθόν, βρίσκει πὼς ὅταν καλλιεργήθηκε ἡ γῆ καὶ συγκεντρώθηκαν ἀγαθά, προέκυψε ἡ ἀνάγκη τῆς φύλαξης ἀπὸ ἐπιβούλους ποὺ ἐπιθυμοῦσαν νὰ ὠφεληθοῦν. Καὶ θεσπίστηκαν φύλακες-στρατιῶτες καὶ ὀργανωτές-συντονιστές-διατάκτες -ἄρα: ἐξουσία ἀναπόφευκτη, ὅπλα, κανόνες, δικαιοσύνη, ὀργάνωση καὶ τὰ παρόμοια. Πολλοὶ τὸ εἶδαν, καὶ τὸ βλέπουν, σὰ βῆμα πολιτιστικό, προόδου, ἀπὸ τὴν ἀγριότητα καὶ κυνηγε-τικὴ (τῆς τροφῆς) ἀβεβαιότητα. Συγχέουν ὅμως τὴν ἀναγκαιότητα μὲ τὴν πρόοδο, ὅπερ ἄτοπο.

    Ἀλλὰ κι ἀναγκαιότητα μόνο νὰ ἦταν, δὲν ἔπαψε νὰ ἐξακολουθῇ τέτοια, ὥς τὶς μέρες μας. Ἢ θὰ προτιμούσαμε μιὰ τυχαία ἐπιβολὴ ὁπωσδήποτε ἀνεξελέγκτων δυνάμεων τῆδε κακεῖσε; Ποὺ θάταν ἐξουσία ξανά, καὶ μάλιστα αἴσχιστη, ὡς ἰδιαζόντως ἀνερμάτιστη.

   Ἀντικρύζοντας τ’ ἀντίγραφα τῆς κλεμμένης ζωφόρου τοῦ Παρθενώνα στὸ σταθμὸ τοῦ μετρὸ στὴν Ἀκρόπολη ἀναλογίζομαι, μεταξὺ ἄλλων καὶ πόσο ἄρρηκτα συνδεδεμένο μὲ τὸν ἄνθρωπο ἦταν διαιωνίως τὸ ἄλογο! Περίπου sine qua non ὅρος τῆς καθημερινῆς ζωῆς του, μέχρι καὶ τὰ μέσα τοῦ προηγούμενου αἰώνα! Σήμερα ἐγκατελείφθη, ἐπιστρέφοντας ἐλεύθερο στὴ Φύση, ἀφοῦ ἡ Ἐπιστήμη, ἡ Βιομηχανία κ’ ἡ Τεχνολογία βρῆκαν προσφορώτερους τρόπους.

    Ἕως ὅτου ὅμως, στὸ ἄγνωστο – ἴσως ὄχι μακρυνό – μέλλον, ἡ ἀνθρώπινη ἐπίνοια κ’ ἡ Τεχνολογία ἀνακαλύψῃ κεκρυμμένες δυνατότητες τακτοποίησης τῶν ἀνθρωπίνων, πρέπει νὰ ἔχουμε, ἀνθ’ ἡγετῶν, ἐξουσιαστές; Ἀντί ἀλόγων, καμηλῶν, ἐλεφάντων: γαϊδούρια ξεσαμάρωτα;.. Τὰ ὁποῖα, μάλιστα, ὄχι μόνον ἀνεχόμεθα ἀλλά, θεωροῦμε ἀναγκαῖα γιὰ τὴ ζωή μας;.. Παγκοσμίως;..

    Ἡ Τεχνολογία, ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἀδυνατεῖ νὰ ρυθμίζῃ τὰ ρυθμιστέα, χωρὶς μεσολάβηση! Ἀλλὰ ἡ ἀνθρώπινη συνείδηση δύναται νὰ ἔχῃ ἐπίγνωση τοῦ συμβαίνοντος καὶ αὐτεπίγνωση ἐδῶ καὶ τώρα!  Ἔ χ ε ι  ἤδη τὴ δυνατότητα! Ἡ ὁποία ὅμως εἶναι σκοπίμως στὴν κατάψυξη, ἀπὸ τοὺς πάσης φύσεως ἐξουσιάζοντες καὶ τοὺς καραδοκοῦντες διαδόχους τους!

    Δὲν χρειάζεται κάτι ἰδιαίτερο. Καμμιά εἰδικὴ σωματικὴ προσπάθεια ἢ κίνδυνος προσωπικὸς καὶ κοινωνικός, πράξεως πολυμόχθου καὶ βαρειᾶς, ἀτομικῆς ἢ συλλογικῆς. Ἀναπνέουμε, βλέπουμε, ἀκοῦμε, ὀσφραινόμαστε κι ἀγγίζουμε χωρὶς κανένα κόπο. Μὲ τὶς πέντε αἰσθήσεις εἰσπράττουμε καὶ συνειδητοποιοῦμε τὸν Κόσμο. Ἔ, λοιπόν, μὲ τὶς ἴδιες αἰσθήσεις μποροῦμε νὰ συνειδητοποιήσουμε: τὸ συμβαῖνον! Καὶ μελετῶντας τὴν Ἱστορία (ἀπωτάτη, ἀπωτέρα καὶ πρόσφατη) νὰ ξεχωρίσουμε, χωρὶς πολλά-πολλά, τὴν ἦρα ἀπ’ τὸ σιτάρι: Ποιός εἶν’ ἡγέτης (ἔστω κακός) καὶ ποιός ἐξουσιαστής (ἔστω ἠπιότατος)· ποιός μές στὴ δίνη τῆς ἡγεσίας θυσιάζει καὶ ποιός μὲς στὴν παράκρουση τῆς ἐξουσίας καταλύει…

    Ὄχι γιὰ νὰ ἐπιλέξουμε καλὸ ἢ μή κακό διατάκτη μά: γιὰ νὰ ἔλθουμε εἰς ἐπίγνωσιν! Ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἁπλᾶ μιὰ ἀκόμη γνώση ἀλλὰ μιὰ ἀκατανίκητη δύναμη πέραν καὶ ὑπεράνω παντὸς ἐξουσιάζοντος: Εἶν’ ἐλευθερία. Κ’ ἐνῷ ὁ Καῖσαρ ἔχει ἀνάγκη κανόνων, νομίσματος, ὅπλων, σκῆπτρου, ὁ ἐλεύθερος ὄχι μόνο δέ σκύβει ἀλλ’ εἶναι παντοδύναμος σὰν τὴ Φύση -ἕνα μ’ αὐτήν, ἴδιος αὐτή!

   Ὅταν δὲν λειτουργοῦν οἱ αἰσθήσεις τό «χῶρο» τους καταλαμβάνουν, μάνι-μάνι, οἱ παραισθήσεις! Εἶναι γνωστὸ τὸ μαρτύριο τῶν ἀκρωτηριασμένων. Τοὺς πονᾶ τὸ πόδι ἢ χέρι ποὺ λείπει, γιατὶ τὸ κομμένο νεῦρο αὐτό τὸ μήνυμα στέλνει στὸν ἐγκέφαλο! Ὁ ὁποῖος  ἐκλαμβάνει τὸ ἐλλεῖπον σὰν ὑπάρχον!

    Πλῆθος πραγμάτων ἐνοχλοῦν, ἐμποδίζουν, ἐξουδετερώνουν, ἀκυρώνουν τὶς αἰσθήσεις. Δέ φταίει ὁ ἐγκέφαλος ποὺ  ἄ λ λ α νοεῖ καὶ βάσει αὐτῶν ἐνεργεῖ, ἀλλὰ τὰ λαθεμένα σήματα ποὺ διεβιβάσθησαν. Δέν εὐθύνεται ὁ ὑπολογιστὴς ἂν λάθος πλῆκτρο ἄγγιξα ἀντὶ τοῦ ὀρθοῦ…

    Ἡ ὁρμὴ πρὸς τὴν τροφὴ γιὰ ἐπιβίωση, μπορεῖ νὰ διαστραφῇ σὲ λαιμαργία ἢ ἀνορεξία. Ἡ ὁρμὴ γιὰ τὴν ἀναπαραγωγὴ σ’ ἀποχαλίνωση κ’ ἐξουθένωση. Ἡ διάθεση τοῦ κάλους πρὸς τὴν ἀσχήμια, τῆς δημιουργίας πρὸς τὴν καταστροφή, τῆς θείας περιεργείας τοῦ ἐπιστήμονα ἐρευνητῆ στὴ βαρεῖα φαυλότητα τοῦ ἀνεπέρειστου.

    Ἐκτὸς τῆς «φυσικῆς» ἐκτροπῆς  ὑπάρχει καὶ τεχνιτὴ ἢ ἠθελημένη: τὰ παραισθησιογόνα. Μιὰ νομιζόμενη ὁμαδοποιητικὴ ἀνάγκη ὠθεῖ στὴν ὅποια ἔνταξη.  Τὸ ποδόσφαιρο, σὰν παίγνιο συνδυασμοῦ δεξιότητας καὶ τυχαιότητας, προσφέρει τὴν πρώτη εὐκαιρία. Χρειάζονται ὁμάδες παικτῶν. Πανεύκολη, σχεδὸν αὐτονόητη, ἡ δημιουργία ὁμάδων ὀπαδῶν. Ἡ ὀνομασία, ἡ περιοχή, τὸ χρῶμα καὶ τὸ σῆμα εἶναι ἀναγκαία συνθήκη. Καμμιά εὐθυκρισία δὲν εἶναι ἀπαραίτητη -τὸ ἀντίθετο. Ἀπὸ κεῖ κ’ ἔπειτα τὰ πράγματα λειτουργοῦν μόνα τους. Καὶ συσσωρεύουν ἀνθρωπομαζώξεις, χρῆμα, αἷμα κι ἀναλώσιμους. Ἐκτὸς τῶν γηπέδων πολυλογοῦν μονίμως καὶ ἀενάως, χωρὶς κανένα στόχο ἢ νόημα, πέραν τῆς τροφοδοσίας τῆς ἐξάρτησης -οἱ ἐθισμένοι…

    Καὶ ἀντιγράφουν ἀνενδοίαστα οἱ πολιτικολογοῦντες: Τὰ χρώματα, τὶς ὀνομασίες τῶν κομμάτων, τίς «ἰδεολογίες», τὴ φλυαρία ποὺ ὀνομάζουν «διάλογο»! Καὶ συσσωρεύουν ὅμοιες ἀνθρωποσυγκεντρώσεις, χρῆμα, αἷμα κι ἀναλώσιμους, συντηρῶντας τὸν ἐθισμό τους μὲ τὴν ἀπαραίτητη μωρολογία ποὺ τὴ θεοποιοῦν ὡς «πολιτικοποίηση»!

    Ἀναλώσιμοι εἶναι κ’ οἱ ἑκάστοτε πρωθηγούμενοι. Ἀλλὰ ποιός νοιάζεται; Τὸ χρῆμα, ἡ δόξα, ἡ ἐbειρία, ἡ ἰσχὺς ποὺ προσφέρει ἡ ἀρένα, εἶναι ἀκατανίκητα. Κατατρώγωνται πάντες, ἀργὰ ἢ γρήγορα, ἀνάλογα μὲ τὶς τυχαῖες συνθῆκες, προσφέροντας  τὸ καννιβαλικὸν θέαμα σ’ ἕνα ἐγχώριο καὶ παγκόσμιο Κολοσσαῖο, ἐπιβιώνοντας ὡς πρώην ἐπιβήτορες καὶ «πολιτικὰ κεφάλαια» μιᾶς θλιβερῆς, τεταπεινωμένης ἐφεδρείας!..

    Κάτι πρέπει νὰ γίνῃ! Νὰ διαμαρτυρηθοῦμε ὅλοι μαζί. Ἀφοῦ δέν ἀντιδροῦμε,: καλά μᾶς κάνουν! Εἴμαστε ἄξιοι αὐτῶν ποὺ ψηφίζουμε καὶ τὰ παρόμοια. Ὅμως καμμιά δεοντολογία δὲν εἶν’ ἀποτελεσματικὴ μιὰ καί

Τοὺς Λαιστρυγόνας καὶ τοὺς Κύκλωπας,

τὸν ἄγριο Ποσειδῶνα δέ θὰ συναντήσῃς,

ἂν δέν τοὺς κουβανῇς μές στὴν ψυχή σου,

ἂν ἡ ψυχή σου δέν τοὺς στήνῃ  ἐμπρός σου.

    Οἱ αἰσθήσεις εἰδοποιοῦν τὸν ἐγκέφαλο ἀλάθητα. Εἶναι ὅμως παραδομένος κ’ ἐθισμένος, ὁλόκληρη ζωή, στὰ παραισθησιογόνα. «Παλεύει» μὲ φαντάσματα καὶ ψέμματα πάντα. Γι’ αὐτό, ἂς μὴν ἀνησυχοῦμε, δὲν πρόκειται νὰ φύγῃ ποτέ, κανένα «θηρίο»…

ποσσέν-πολύφημος-τοπίο-διορθώσεις

[Νικολὰ Πουσσέν. Τοπίο μὲ τὸν Πολύφημο. 1649.]

Κύριο ἄρθρο τεύχους 42

Ἡ πιό μεγάλη ἀνοησία:

νὰ ζητᾶτε ἀσφάλεια.

Μελισσάνθη

Ἀνθολογία Η.Ρ.Η.Σ. Ἀποστολίδη, Ἡ Ποίηση, Ἀθ. 2010,

Τὰ Νέα Ἑλληνικά, 12η ἔκδ., σελ. 789.

 

Ἀντικατάσταση

Εἶχα κάποιο μικρό εἰσόδημα, ποὺ τώρα τὸ στερήθηκα·

κ’ ὑπέβαλα τοῦτο τὸ παράπονό μου στὰ δέντρα τοῦ δάσους. 

Τότε τὰ φυλλοβόλα προέβησαν αὐτοστιγμεί σὲ ἔρανο:

ἔρριξαν ὅλα τὰ χρυσά τους φύλλα 

τῶν εἴκοσι τεσσάρων φθινοπωρινῶν καρατίων 

καὶ μοῦ τὰ προσέφεραν 

σ’ ἀντικατάσταση τοῦ μικροῦ εἰσοδήματος ποὺ στερήθηκα!

Δημήτρης Χαμπουλίδης

 ὅ.π., σελ. 1587.
 

***

 

Ἡ ἀποκάλυψη

    Στὸ μεγάλο χώλ, πάνω ἀπ’ τὴ βιβλιοθήκη, ὁ …Χριστὸς στόλιζε τὸ δέντρο κάθε χρόνο κι ὁ Ἅγιος Βασίλης, τὴν παραμονὴ τῆς Πρωτοχρονιᾶς, ἀκουμποῦσε προσεχτικά, κάτω ἀπ’ τὸ παιδικό μου κρεββάτι τὸ δῶρο του!.. Κάποια χρονιὰ ὅμως, ἴσως γιατὶ δέν ἦταν ὁ ὕπνος τόσο βαρύς, ἴσως γιατὶ ἔγινε περισσότερος θόρυβος: ξύπνησα! Κι ἀνεκάλυψα πώς: κανένας ΧριστὸςἉγιοβασίλης, παρὰ οἱ γονεῖς μου!.. 

    Ἡ ἀποκάλυψη μ’ ἔκανε νὰ συνειδητοποιήσω τὴν πραγματικότητα, ἀφήνοντας πίσω μου τὸ παιδικὸ παραμύθι σὲ μιὰ τρυφερὴ ἀνάμνηση καὶ προοιωνίζοντας πολλὲς κρίσιμες ἀνατροπὲς ἀνεπιγνώστων καὶ ἀνεπιτηδείων πεποιθήσεων. Κανένας θόρυβος ὅμως καὶ κανένα ταρακούνημα δὲν εἶν’ εὔκολο ν’ ἀνατρέψῃ διαιώνιες βιοτικὲς συνήθειες, ἀποκαλύπτοντας τὴν ὀδύνη τῆς εὐθύνης καὶ τῆς ἐλευθερίας.

    Ὁ προσεκτικὸς μελετητὴς τῆς Ἱστορίας, ἀπαλλαγμένος ἀπὸ τὴν παρούσα ξυμφορὰ τῆς τρέχουσας πραγματικότητας, κ’ ἔχοντας ἐποπτεία ἱκανοῦ χρόνου, μπορεῖ ν’ ἀντιληφθῆ μ’ εὐχέρεια ὅ,τι περνᾶ ἀπαρατήρητο ἀπ’ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ζοῦν καί «δροῦν» μέσα στὸ ἑκάστοτε ἱστορικὸ γίγνεσθαι.

     Ὡστόσο κάποιοι -ἐλάχιστοι, δύνανται, ἐνθυμούμενοι τὸ παρελθόν, νὰ συνειδητοποιοῦν μ’ ἐνάργεια τὰ γεγονότα τοῦ παρόντος, νὰ ἐντοπίζουν τὴν οὐσιαστικὴ σημασία τους καὶ νὰ εἰκάζουν βάσιμα τὶς αἴσιες ἢ ἀπαίσιες συνέπειές τους. Κάνουν ὅμως, συνήθως, τὸ σφάλμα νὰ κοινολογήσουν τὴν συγκλονιστική τους ἀνακάλυψη! Κι ἂν δέν πέσουν θύματα τῆς ἑκάστοτε πανίσχυρης ψευδαίσθησης, μένουν στὸ περιθώριο τῆς δῆθεν ζωῆς τῶν πολλῶν.  

Κι ἂν κάποτε τὰ φρένα σου 
μ’ ἀλήθεια – φῶς τῆς ἀστραπῆς –
χτυπήσῃ ὁ Κύρης τ’ οὐρανοῦ,
παιδάκι μου νὰ μή τὴν πῇς!
Θεριά οἱ ἀνθρῶποι – δέ μποροῦν
τὸ φῶς νὰ τὸ σηκώσουν!
Δέν εἰν’ ἀλήθεια πιό χρυσή 
σὰν τὴν ἀλήθεια τῆς σιωπῆς…
Χίλιες φορὲς νὰ γεννηθῇς,
τόσες θὰ σὲ σταυρώσουν!
,

λέει ὁ Βάρναλης στοὺς Πόνους τῆς Παναγιᾶς (Ἀνθολογία Η.Ρ.Η.Σ. Ἀποστολίδη, Ἡ Ποίηση,  Ἀθ. 2010, Τὰ Νέα Ἑλληνικά, 12η ἔκδ., σελ. 127). Καὶ ὁ Χριστὸς ἢ ὁ Σωκράτης δὲν εἶναι οἱ μόνοι ποὺ βλέπουν ἀλλ’ ἀποτελοῦν τὰ πιὸ γνωστὰ καὶ πρόσφορα παραδείγματα. Ὑπάρχουν πολλοὶ ἁπλοῖ ἄνθρωποι, ἐπιστήμονες, στοχαστές, δημιουργοί, ἡγέτες -ὄχι ἐξουσιαστές, ποὺ ἀντελήφθησαν, εἶπαν κ’ ἔπραξαν καίρια. Πολλοί στοὺς αἰῶνες καὶ συγχρόνως ἐλάχιστοι στὶς μέρες τους καὶ τραγικὰ μόνοι!

    Ἡ Ἑλληνική μας πραγματικότητα εἶναι ἡ παγκόσμια πραγματικότητα! Μὲ διαφορές, βέβαια, μεγεθῶν, τόπων, χρωμάτων, ἠθῶν καὶ ἐθίμων, ποὺ ὅμως εἶναι ἀσήμαντες -ὡς μή προσδιοριστικὲς τῆς οὐσίας. Λὲς καὶ μιά, πρωτίστως οἰκονομική,  γρίππη ἔχει χτυπήσει τὴ γῆ! Κανένα γιατροσόφι, τοπικὸ ἐπίθεμα κι ἀντιβιοτικὸ δὲ λέει νὰ τὴ συμμαζέψῃ ἢ νὰ τὴν ἐλέγξῃ! Καὶ μέσα στὸν πυρετό, ποὺ ὅλο ἀνεβαίνει, ἔχουμε ἀναπάντεχα, ἐπικίνδυνα φταρνίσματα, βῆχα ἀκατάσχετο καὶ ἐντεινόμενα ἐνοχλητικό, πονοκέφαλο, ζαλάδα καὶ ἀπώλεια, συνεχῶς αὐξανόμενη, τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς ἐπίγνωσης τῆς κατάστασης, ὥστε δι’ όλου δὲν εἶναι σίγουρο πὼς δέ θὰ μεταλλαχθῇ σὲ θανατηφόρο πνευμονία!..

    Ἀπογοητευμένοι ἀπὸ τὴν ἀνέχειά μας καὶ τὴν διαρκῶς ἀσφυκτικὴ πίεση μιᾶς ἀδυσώπητης μέγγενης δὲν παρατηροῦμε, ἐγκαίρως κ’ ἐπαρκῶς, ὅ,τι ἐπιδεινοῦται ταχύτερα καὶ εἶναι πιό βροντῶδες ἀπὸ τά «δικά μας». Τί γίνεται, ἀλήθεια, μὲ τὴν αὐτοκινητοβιομηχανία καὶ τὶς λοιπὲς παγκόσμιες ἀπάτες τῆς, ἐναλλασσόμενα, μονόχρωμης ζακέττας; Μὲ τὴ δική της πρώτη τράπεζα; Καὶ ἀρκεῖ ἡ ἀντικατάσταση ἑνὸς διευθυντικοῦ της ὑπαλλήλου, τὰ πρόστιμα τῶν πιστολέρο καουμπόυδων καὶ οἱ παρασκηνιακοὶ οἰκονομικοὶ συμβιβασμοί-διευθετήσεις τῆς ἀπερίγραπτης δικαιοσύνης τους, ὥστε νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ὁδηγοῦνται σ’ ὅλο τὸν κόσμο τὰ ἑκατομμύρια τῶν ψευδοοικολογικῶν ὀχημάτων; Εἶναι ἆραγε τόσον ἥσυχη, ὥστε νὰ ἐπιδιώκῃ τὸν τετραπλασιασμὸ τῆς θητείας της, αὐτὴ κι ὁ κυλιόμενος προϊστάμενός της;

    Ποιός μπορεῖ νὰ ὑποψιασθῇ κατὰ ποῦ ὁδεύει ἡ ἀνεξέλεγκτη ἰνδικὴ ἀγελάδα ἀφοῦ, περιέργως, οὔτε ἐπαρκεῖς εἰδήσεις ἔχουμε, χρόνια πλέον, καὶ μόνο προχθὲς εἴδαμε ἔκπληκτοι νὰ πολιορκοῦνται τράπεζες, γιὰ τὴν ἐξασφάλιση χαρτονομισμάτων χωρὶς μέτρα κεφαλαιακῶν, τάχα ρυθμίσεων;

    Μετὰ τὴ Χιροσίμα, τὸ Ναγκασάκι καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἡττηθέντος καὶ ταπεινωθέντος αὐτοκράτορος -ἥλιου καὶ θεοῦ, Χιροχίτο νὰ ὑπογράφῃ πάνω στὸ ἀμερικανικὸ ἀεροπλανοφόρο, μαθαίναμε, γιὰ δεκαετίες, τὰ νέα τῆς διαρκῶς ἀναπτυσσομένης χώρας τοῦ ἀνατέλοντος ἡλίου, κι ἀγοράζαμε ἀφειδῶς τ’ αὐτοκίνητα καὶ λοιπὰ κατασκευάσματα τῆς βιομηχανίας της. Τί ὅμως τεκταίνεται σήμερα στὴν Ἰαπωνία τῆς πάλι Φουκουσίμα;

    Ἡ Κίνα ἔλυσε ἆραγε ὅλα τὰ μαοϊκὰ καὶ μεταμαοϊκά της ἐσωτερικὰ προβλήματα, τὰ σεισμικά της Θιβέτ, τὶς Φορμόζες της, τὰ Χόνγκ-Κόνγκ, τὴ Σαγκάη της καὶ καλπάζει ἀσθμαίνουσα στὸ διάστημα; Ἀνεκάλυψε ἐνδεχομένως – καί, εὐλόγως, δέν τὸν ἀποκαλύπτει – τὸν ἐπιποθούμενο τρίτο δρόμο πρὸς τὸν σοσιαλκαπιταλισμό;

    Καὶ στὴν Αὐστραλία τῆς Κενοπολιτείας τί συμβαίνει; Μήπως ὡς …νησί, θὰ μποροῦσε, μὲ τὶς ἀπέραντες ἐκτάσεις της, νὰ λύσῃ τὸ μεταναστευτικὸ τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Ἀφροευρασίας, ἐξασφαλίζοντας συγχρόνως πάμφθηνα ἐργατικὰ χέρια γιὰ τὴν ἀνάπτυξή της;!.

    Τί ἐπίκειται στὴν Ἀμερική; Στὶς φαβέλες τῆς ὑποφέρουσας Νότιας, μὲ τὰ ναρκωτικά, τά «φωτεινὰ μονοπάτια», τὶς κάθε εἴδους μαφίες, τὰ καθεστῶτα τῆς Διεθνοῦς Νομισματικῆς Ταμειακῆς καὶ πραγματικῆς πείνας κ’ ἐκείνης τῶν ὑπεραριστεροαστέρων; Σὲ τί ἆραγε ἐπιμένει καὶ τί ἀναμένει τό «ἡρωϊκό» Κάστρο τῆς, μαζὶ μὲ τὸν ἡγέτη της, θνήσκουσας ἐπανάστασης; Καὶ στὴ δῆθεν ἡμιπλούσια Βόρεια; Θὰ τοὺς σώσῃ ἀπὸ τοὺς φτωχοὺς Μεξικανοὺς μετανάστες ἡ γηραιὰ ξανθή, πλούσια πάπια, μὲ τὴν ἀπερίγραπτη τραμπάλα της; Ἀγκαλιάζοντας τὴν παγωμένη ρώσικη πλαγγόνα, ὅπως ἄλλοτε ὁ ναζιστικὸς ἐφιάλτης, πετῶντας στὰ σκουπίδια τὴν πάλαι κραταιά, ἀλλὰ ντεμοντὲ πλέον, Ἀτλαντικὴ Συμμαχία καὶ προσεταιριζόμενη τὴν μπαμπέσα ἐπανακαταρρέουσα νεο-Σουλτανία τῆς κακιᾶς ὥρας καὶ ταυτόχρονα τοὺς πλέον ἀκραίους τοῦ μονίμως κυριάρχου ἑβραϊκοῦ της λόμπι;

ντόναλντ-νταίζυ-διορθώσεις

    Κ’ ἡ Εὐρώπη; Μὲ τὸ κομμένο κι «αὐτονομημένο» νησί-χέρι της καὶ τὸ σύνολο οἰκοδόμημα τῆς Ἕνωσής της νὰ ξεχαρβαλώνῃ ἕνας ψευδεπίγραφος, ἀπ’ τὴν ἀρχὴ ὕποπτος, τάχα σκεπτικισμός, ποὺ τώρα ὀρθώνεται ξεδιάντροπα, ὡς σωτήριος ἐθνικισμὸς καὶ μάλιστα δημοκρατικολαϊκός;.. Ξεχνιέται ὁ Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος; Ἡ Συνθήκη τῶν Βερσαλλιῶν, ἡ ἐκλογικὴ ἐπικράτηση τοῦ Ναζισμοῦ, ὁ Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος, τὰ ἑκατομμύρια θύματα; Ἡ Βόρεια Ἥπειρος, ἡ Κρήτη, τὸ Στάλινγκραντ, ἡ Δρέσδη, ἡ Νυρεμβέργη;: Φαίνεται πὼς ξεχνιοῦνται! Ὅταν οἱ γενιὲς ποὺ ἀνδρώθηκαν δὲν ἔχουν νεκροὺς νὰ θυμοῦνται στὶς οἰκογένειές τους, εὔκολα παρέρχεται ὅποιος θυμὸς ἢ ἀγανάκτηση καὶ στρέφεται σ’ ἄλλα ἡ ὀργή, ἀκόμα καὶ σ’ ὅ,τι εἶν’ ἀπολύτως ἀντίθετο στὴ λογικὴ διέξοδο καὶ λύση τοῦ προβλήματος: ξανά στὸ αἷμα!..

    Ποιά ὅμως ἀπ’ ὅσα ζοῦμε σήμερα περνᾶν ἀπαρατήρητα; Τί καλύπτει ἡ σκόνη κι ὁ ὀρυμαγδὸς τῶν γεγονότων; Μὰ σχεδὸν τὰ πάντα! Καὶ πρωτίστως τὸ ὅτι ἀκριβῶς: ὅλοι μαζὶ  δ έ ν  μποροῦμε! Ὄχι γιατὶ πρέπει νὰ στραφοῦμε σὲ κανέναν ἀδιέξοδο ἀτομοκεντρισμὸ καὶ περιχαράκωση ἢ ἄρνηση τοῦ ἄλλου, τῆς συνεργασίας, τῆς συνύπαρξης, τῆς κοινωνίας. Ἀλλὰ γιατὶ πρέπει νὰ ξυπνήσουμε σὲ μιὰν ὀδυνηρὴ αὐτοσυνειδησία κ’ εὐθύνη, ἀπελευθερούμενοι ἀπ’ ὅποια παραμυθητική, βολική μας συνήθεια κ’ ἐγκατάλειψη σ’ ἐπικίνδυνες ἰδεοληπτικὲς ἐξαρτήσεις, ποὺ μᾶς καθηλώνουν ἀνήμπορους κι ἀπράγμονες. Κυρίως εἰπεῖν: ἀνίκανους νὰ σκεφθοῦμε -πρωτίστως!

    Ἡ Δημοκρατία εἶναι ἱερή! Ἂν ὅμως ἐπιλέγῃ τὴν αὐτοαναίρεσή της; Τότε δέ μᾶς ἀρέσει! Καὶ θέλουμε νὰ τῆς κόψουμε τὰ χέρια ἢ τὰ πόδια! Εἶναι ὅμως θέμα γούστου; Ἢ πρέπει νὰ ὑπακούσουμε καὶ νὰ ὑποταχθοῦμε «δημοκρατικά» στὴν ἐκλογικὰ ἐπικρατήσασα πλειοψηφία;: Τοῦ Ναζισμοῦ, ἂς ποῦμε! Ἢ τοῦ ἐκλεγμένου Τούρκου ἡγέτη, ποὺ ὁ λαός του πρόσφατα ἀπέτρεψε στρατιωτικὸ πραξικόπημα, μὲ τὶς γνωστὲς συνέπειες ποὺ ἐξακολουθοῦν. Ἢ τοῦ προαμφισβητήσαντος, τυχὸν ἐναντίον του ἐκλογικὸ ἀποτέλεσμα, ἀμερικανοῦ ὑποψηφίου, ποὺ ἐξελέγη μὲ τὸν ἰσχυρισμό, ὅτι κι ἂν ἀκόμα πυροβολήσῃ κάποιον στὴ Νέα Ὑόρκη θὰ …ἐκλεγῇ!..

    Ἡ Δημοκρατία δὲν ἔχει ἀδιέξοδα μᾶς κανοναρχοῦν ὅσοι ἔχουν (προφανές) ἐκλογικὸ συμφέρον, ὅπως κ’ οἱ ἀντίπαλοί τους, ποὺ ὑπερασπίζονται τὴν πολιτικὴ σταθερότητα μὲ τὴν σύστοιχη χυδαία ἰδιοτέλεια!  Ἂς χαίρωνται τὰ διέξοδα λοιπόν, ἀπὸ τὴ δημοκρατικὴ συμπεριφορὰ τῶν Ἀθηναίων ἔναντι τῶν Μηλίων ἕως τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τελευταίων ἀμερικανικῶν ἐκλογῶν κι ὅ,τι ἄλλο ἀκολουθήσῃ!

    Μήπως ὅμως εἶναι καιρὸς ν’ ἀφήσουμε τ’ ἀστεῖα καὶ νὰ σκεφθοῦμε ἐπιτέλους κ’ ἐλευθερωθοῦμε  ὑ π ε ύ θ υ ν ο ι   κάποτε κι ὄχι πάντα ἀγόμενοι καὶ φερόμενοι ἀπ’ τὴν κίνηση τοῦ κοινωνικοῦ (κ’ ἐκλογικοῦ) ἐκκρεμοῦς τοῦ Κροπότκιν στὴν Ἠθική του ἢ τοῦ νεωτέρου Καῖσλερ στὸν Κομισσάριο καὶ τὸ Γιόγκι; Γιατὶ ἡ Δημοκρατία εἶναι μὲν εὐκαιρία ὄχι ὅμως πανάκεια! (Θρύψαλα,  Διορθώσεις, 2015,  σελ.  30)! Δὲ μποροῦμε νὰ ἐπαναπαυθοῦμε στὸν λειτουργικὸ αὐτοματισμό της καταργῶντας τὴ σκέψη μας κι ἀφηνόμενοι στὶς πάγιες γενικὲς ροπὲς καὶ τάσεις μας. Σ’ αὐτὸν τὸν ὕπνο βρῆκαν καταφύγιο ἐξουσιομανεῖς  δημαγωγοί, ποὺ ἐπέφεραν ἀσύλληπτα τρομακτικὲς κατάστροφὲς διαιωνίως καὶ παντοῦ. Ἂς μὴ διερωτηθῆ κανείς: Τότε τί; Γιατὶ προδιατυπώθηκε ἡ ἀπάντηση: Νὰ σκεφθῇ! Ὄχι κυρίως ἡ ψῆφος (ὑπερτιμημένη πάντοτε) ἀλλὰ τὸ  ἐ ν δ ι ά θ ε τ ο   ἐξέλεξε ὅποιους ἐξέλεξε καὶ στὴ Γερμανία (ἄλλοτε καὶ τώρα) καὶ στὴν Ἀμερικὴ καὶ στὴν Ἑλλάδα καὶ παντοῦ. Αὐτό καθοδηγεῖ καὶ ἀπολυταρχίες ἄλλωστε, γιατὶ λειτουργεῖ σάν: ὁ φόβος τῶν Ἰουδαίων, γιὰ κάθε ἐξουσία, ἔστω κι ἂν δέν ὁμολογῆται! Ὅταν ὅμως ἡ σκέψη φωτίσῃ τὸ ἐνδόμυχο, ὅποια ψῆφος κι ἂν πέσῃ στὴν κάλπη, θὰ τρέμουν πάντα νὰ τὸ παραγνωρίσουν ἢ νὰ τὸ παραβοῦν, ὅσο κι ἂν θέλουν.

    Μποροῦμε πάντοτε νὰ προβοῦμε σὲ μιὰ συλλογικὴ πράξη. Ποτὲ ὅμως δὲν μποροῦμε νὰ κάνουμε μιά …συλλογικὴ σκέψη!.. Ποὺ θὰ μεταλλάξῃ μάλιστα τὸ μέχρι σήμερα ἀνεπίγνωστό μας ἐνδιάθετο σ’  ἐ ν ε π ί γ ν ω σ τ ο,  ὅποια πολιτικὴ προτίμηση κι ἂν ἔχωμε. Γιατὶ σημασία ἔχει μόνον ἡ  ο ὐ σ ί α  τῆς ὅποιας  π ρ ά ξ η ς. Καὶ τοῦ σχεδιασμοῦ της! Κι ὄχι τὸ  δ ῆ θ ε ν  τῆς σκοπιμότητας. Ἕνα βαθύτατο, ἐντονώτατο:  ἄ ι  σ ι χ τ ί ρ  ἀπόλυτης ἀγανάκτησης, ἐξέλεξε ὅποιους ἐξέλεξε καὶ τώρα καὶ πάντα, ἐδῶ καὶ παντοῦ, σ’ ὅλα τὰ μήκη καὶ τὰ πλάτη τῆς δημοκρατίας κι ὄχι ἡ ψῆφος στὴν κάλπη! Γιατὶ αὐτή ἡ ἀπέχθεια κατεῖχε ὅλους ἀνεξαιρέτως, ἀκόμη (καὶ πρωτίστως): τοὺς διαφορετικά ψηφίσαντες! Ἀπὸ τὸν ἐξοστρακισμὸ τοῦ Ἀριστείδη (καὶ τὸ θρυλούμενο ἐπεισόδιο μὲ τὸν ἴδιο) ἕως τὶς πλέον πρόσφατες ἐκλογὲς καὶ δημοψηφίσματα, ἐδῶ καὶ παντοῦ τοῦ κόσμου. 

    Ἡ παγκυρίαρχη ἐσώτατη τάση ἐκλέγει. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσιαστική, ἀληθὴς κάλπη. Καὶ κανείς, ἐκλεγόμενος, δὲν δύναται νὰ τὴν ἀγνοήσῃ ποτέ. Ἂν ὅμως εἶναι συνειδητὴ καὶ πάμφωτη σὰν καλοκαίρι, ὅπως λέει ὁ Ἐλύτης, κι ὄχι σκοτισμένη κι ἀπροσανατόλιστη, ὅπως συνήθως, ὁπότε ἄγεται καὶ φέρεται τῇδε κἀκεῖσε καὶ χτυπᾷ μ’ ἀκάθεκτη ὁρμὴ σὰν τὴ μύγα στὸ τζάμι;!.

    Τί θὰ μποροῦσε ἆραγε νὰ συνταράξῃ τὴ συνείδηση, νὰ τὴν ξυπνήσῃ καὶ νὰ φωτίσῃ τὸ συμβαῖνον; Ὁ θεωρητικὸς λόγος κάποιου, ὅσο σοφοῦ, ἢ ἕνα συγκλονιστικὸ γεγονὸς ποὺ θ’  ἀ π ο κ α λ ύ ψ ῃ  τὴν ἀλήθεια; Τί ἔχει καταλυτικὴ ἐπίδραση στὰ παιδιά; Ὁ συμβουλευτικὸς λόγος τῶν γονέων, ὁ διδακτισμὸς τῶν διδασκάλων ἢ τὸ ζωντανὸ γεγονὸς τῆς πραγματικῆς τους ζωῆς ποὺ παρακολουθοῦν καθημερινά;..

    Ἀλίμονο!.. Ὁ παρὼν καιρὸς μόνον οὐχὶ φωνὴν ἀφιεῖς: κραυγάζει! Οἱ συνειδήσεις ὅμως βαρύτερα ὑπνώττουν, ἐθισμένες στὴν τοξικότητα τῆς ἐξαλλοιωτικῆς φενάκης ποὺ τὶς διέπει. Γιατὶ ἡ ἐξουσία – ὁ «βασιλιάς» – δὲν εἶναι ἁπλῶς γυμνός, παρὰ ἕνας ξεκαπίστρωτα ἀσυνείδητος, ἀπολύτως ἀνάξιος ὄχι μόνο τῆς «βασιλείας», ἀλλὰ τῆς παραμικρῆς, γιὰ τὰ ἐλάχιστα ἐμπιστοσύνης, σφετεριστὴς τῆς θέσεώς του, ἐλέῳ τῆς ψήφου καὶ κυνικὸς ἐπιδειξίας τῆς ἀναίσχυντης γλώσσας του, ἐνώπιον τῶν ἰδίων ψηφοφόρων! Οἱ ὁποῖοι πῶς ἀντιδροῦν;: ἀναζητῶντας ἐξ ἴσου ἀναξίους ἢ ἀναξιωτέρους, ἐδῶ καὶ παγκοσμίως! Κατάτρυχώμενοι ἀπὸ τὸ πάθος καὶ τὸ πάθημα τῆς πολιτικῆς ἀπάτης! Δεξιᾶςἀριστερῆς. Συντηρητικῆς ἢ προοδευτικῆς δῆθεν…

    Τὸ θέμα ὅμως δὲν εἶναι στὴ συντήρηση ἢ τὴν πρόοδο ἀλλὰ στὸ  δ ῆ θ ε ν. Θὰ ζούσαμε ἄριστα καὶ μὲ συντήρηση οἱ προοδευτικοὶ καὶ μὲ πρόοδο οἱ συντηρητικοί, ἂν ἀντὶ ἐξουσίας εἴχαμε  ἡ γ ε σ ί α.  Ἀντὶ χυδαίας καὶ αἰσχρῆς κάρπωσης εἴχαμε ὄντως προσφορά. Ἀντὶ τοῦ μηδενὸς τῆς σκοπιμότητας εἴχαμε τὸ ὅ,τι τῆς  ο ὐ σ ί α ς. Ἂν ἀντί νὰ παρατηροῦμε μόνο τοὺς ἄλλους, στρέψουμε τὸ φῶς τὸ τῆς γνώσεως καὶ τὸ μεγεθυντικὸ φακό, πρωτίστως στὸν ἑαυτό μας. Ἀλλά: εἶναι βαρειά ἡ καλογερική, λένε γιὰ ὅ,τι ἀπαιτεῖ κόπο καὶ προσωπικὲς θυσίες τοῦ κακομαθημένου ἐγώ!.. Τί ἄλλο, χειρότερο, ἀναμένεται παγκοσμίως -ὄχι μόνο στὴν Ἑλλάδα, γιὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτὸ πὼς ἡ ἐξουσιομανία κ’ ἡ μεθόδευση τῆς ἅλωσης καὶ πάσῃ θυσία διατήρησης τῆς ἐξουσίας, ἀναλώμασι τῶν πολιτῶν, ἐξουθενώνει τοὺς πάντες, ἀδιακρίτως πεποιθήσεων; Ποτέ οἱ προθέσεις τῆς ἐξουσίας δὲν ἦταν τόσο ἀπροκάλυπτα κυνικὲς κ’ ἐναντίες  ὅ λ ω ν  τῶν πολιτῶν. Ἀκόμα κι ὁ Ναζισμὸς ἀπέκρυπτε τὰ κρεματόρια τῆς τελικῆς του λύσης!.. Τώρα προβάλεται ὡς ὑπέρ μας τὸ ἀπολύτως ἐναντίον μας -ἠθικὴ ἀξία εἶναι πλέον ὄχι μόνον ἡ οἰκονομικὴ ἐξουθένωση, ὁ νοητικὸς ἀφοπλισμός, ὁ πνευματικὸς εὐνουχισμός, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ φόνος μας! Τὸν ὁποῖο, ἀνεπιγνώστως καὶ ἀνεπερείστως, ἀποφασίζομεν καὶ ψηφίζομεν, μέσα στὸ παγκόσμιο ἀλαλοὺμ τῆς καθολικῆς κατάρρευσης.

    Ἴσως ὅμως νὰ εἶναι διαφορετικὰ τὰ πράγματα κι ὅλ’ αὐτὰ ἁπλῶς: ὑπερβολές! Πιθανὸ νὰ ἔχουμε ἀρκετὸ δρόμο ἀκόμη ὣς τὴν κόλαση τοῦ Δάντη καὶ τοῦ Ἱερώνυμου Μπός. Κ’ οἱ ἀντοχές μας: ἰσχυρότερες τῶν νομιζομένων κι ἀπ’ τὸν ἴδιο τὸν Διάβολο…

Κύριο ἄρθρο τεύχους 41

Εἴμαστε μεῖς οἱ ἀπάτριδοι κ’ οἱ ἀγιάτρευτοι!

Γιούχα καὶ πάντα γιούχα τῶν πατρίδων!..

Κωστὴς Παλαμᾶς

 Ἀνθολογία Η.Ρ.Η.Σ. Ἀποστολίδη, Ἡ Ποίηση,  Ἀθ. 2010, Τὰ Νέα Ἑλληνικά, 12η ἔκδ., σελ. 933.

 

Ἀπὸ τὸ

 Ὁ τρελλός

 

[] Ἡ σάρκα καὶ τὰ κόκκαλα,

λάσπη πολλή καὶ φρόκαλα,

πατρίδα μου χαλάλι σου!

Σὰν εἶν’ οἱ ἀφέντες σου δικοί,

θάναι κ’ ἡ ζήση σου γλυκή

κι ἀνέγνοιο τὸ κεφάλι σου!

 

Τὸ χαράτσι, τὰ παιδιά –

μοναχός νὰ κρίνῃς –

ἄλλο νὰ στὰ παίρνουνε

κι ἄλλο νὰ τὰ δίνῃς!

 

Ὅλα ἐδωχάμου ψεύτικα –

δέ σ’ ἔζησα, ὠνειρεύτικα,

μὰ θὰ χαρῶ σε Λευτεριά,

αἰώνια Ἀλήθεια κι Ὀμορφιά,

σὰ θὰ περάσω Ἀντίκρα!..

 

Νάχαμ’ ἕνα βασιλιά,

δράκο μὲ χοντρόλαιμο,

σέρτικο κι ἀράθυμο,

γιὰ νὰ κάνῃ πόλεμο!

 

…Ἄμποτε λίγο νὰ δυνόμουν,

γιὰ μιὰ στιγμὴ νὰ τρελλαινόμουν –

ὁ σαλεμένος νοῦς

καὶ τὰ κλεισμένα τσίνορα

νὰ μήν ξαμώνουν σύνορα

καὶ χώριους οὐρανούς,

 

νὰ ἰδῶ τὸν κόσμο ἀνάποδα,

τὸν ἀδερφό μου ξένο

καὶ τὸν ὀχτρὸν ἀδέρφι μου

ἀδικοσκοτωμένο!

Κώστας Βάρναλης

 Ἀνθολογία Η.Ρ.Η.Σ. Ἀποστολίδη, Ἡ Ποίηση,  Ἀθ. 2010, Τὰ Νέα Ἑλληνικά, 12η ἔκδ., σελ. 127.

***

Οἱ ἐγκλωβισμένοι

 

    Παιδάκι, στὶς πρῶτες τάξεις τοῦ Δημοτικοῦ, ἀγαποῦσα καὶ θαύμαζα τὸ μεγάλο μου ξάδελφο, Γιῶργο Μπαμπανικολό, ποὺ ἀρίστευε πάντα στὶς σπουδές του κι ἀποτελοῦσε πρότυπο γιὰ ὅλα τὰ μικρότερα ξαδέρφια στὴν οἰκογένεια. Νὰ μοιάσετε τοῦ Γιωργάκου, ἦταν ἡ μόνιμη εὐχὴ καὶ προτροπή, ποὺ μᾶς ἔγινε στὸ τέλος ὑποχρέωση κι ἀναντίρρητο καθῆκον!

    Δὲν εἶχαν κι ἄδικο. Ἄριστος πάντα στὸ σχολεῖο ὁ γιὸς τῆς, ἀναγνωρισμένα (ἀπ’ τὸν ἴδιο τὸν Παπαναστασίου), ξεχωριστῆς δασκάλας μάνας του καὶ τοῦ σταθμάρχη πατέρα του στὴν Τρίπολη, μπῆκε στὴ Νομικὴ ἀπ’ τοὺς πρώτους κι ἀρίστευε σὲ κάθε ἔτος σπουδῶν! Ἀφοσιωμένος στὰ διαβάσματα καὶ στὴν Ἐπιστήμη του. Ψηλός, εὐγενικός, προσεκτικός, λιτός, λιγομίλητος…

    Γράφαμε ἐκθέσεις στὸ σχολεῖο, σὲ κόλλες. Μετὰ τὴ διόρθωση ἤθελα νὰ τὶς φυλάω. Συγκροτοῦσα σιγά-σιγὰ τὸν ἑαυτό μου -χωρὶς νὰ τὸ νοιώθω. Τὸ συρτάρι, στὸ μικρό μου γραφεῖο, γέμιζε καθὼς οἱ χρονιὲς περνοῦσαν. Τὸ πρόσεξε. Ἔκανε μιὰ ἐκκαθάριση στὰ δικά του χαρτιὰ κ’ ἕν’ ἀπόγευμα μοῦ χάρισε τὸ μεγάλο πλαστικό του κλασσέρ!.. Τάχασα! Δὲν περίμενα τέτοιο δῶρο! Καὶ τὸ συνώδευσε μ’ ἕνα πάννινο, κολαρισμένο, τρίγωνο, πράσινο σημαιάκι! Στὸ κέντρο του εἶχε ἄσπρο κύκλο καὶ μέσα, ἐγγεγραμμένο, κεφαλαῖο, γερτὸ Ἕψιλον!..

    Κάθε παιδὶ θέλει ἕνα δικό του ποδήλατο. Δὲν ἀπόκτησα ποτέ κι ὅταν μοῦ χάρισαν ἕνα, εἶχα πιά …αὐτοκίνητο!.. Ὡστόσο τίποτα δὲ μ’ ἐμπόδιζε νὰ ὀνειρεύωμαι τὰ βράδια, πέφτοντας νὰ κοιμηθῶ, πὼς ἔτρεχα στὸν κόσμο μὲ τὴν πράσινη σημαία νὰ προηγῆται ἀνεμίζοντας, ἀναρτημένη στὸ μικρὸ ἀτσάλινο ἰστὸ τοῦ μπροστινοῦ φτεροῦ, τοῦ πλέον λαμπεροῦ κι ἀπραγματοποίητου ὀνείρου μου!..

    Γνώριζα, βέβαια, πὼς κάτι σήμαινε, ἀλλὰ τί; Εἶχα ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη στὸ ἴνδαλμά μου! Καὶ ἀπεριόριστη ὑπομονή! Ὅταν μεγάλωνα θὰ μάθαινα -διόλου δὲ βιαζόμουν!..

    Ὅταν οἱ ἐμπνευστὲς τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης ξεκίνησαν, τὴ δεκαετία τοῦ 1950, στὸ Παρίσι, τὶς πρῶτες προσπάθειες, συν-γεννήθηκε καὶ ἡ Εὐρωπαϊκὴ Κίνησις Νέων.

    Πρωτοπόρος στὴν Ἑλλάδα ὑπῆρξε ἡ Ἀρκαδία κι ὁ ξάδελφός μου, μαζὶ μ’ ἄλλους, ποὺ ἵδρυσαν τὴν Τοπικὴ Ἑλληνικὴ Ἐπιτροπή της, στὴν ὁδὸ Γιὰν Σμάτς (Βου-κουρεστίου) 11, στὴν Ἀθήνα. (Διορθώσεις, τεῦχος 13, σελ. 56.)

    Ἡ πράσινη σημαία τῆς ἐλπίδας, μὲ τὸ ἐνσωματωμένο Ἕψιλον, ποὺ συμβόλιζε τὴν πιτροπὴ γιὰ τὴν νωση τῆς Εὐρώπης κ’ ἠχοῦσε κι ἀπηχοῦσε, συγκλονιστικὰ τότε, καὶ τὸν ἀγώνα τῶν Κυπρίων γι’ Αὐτοδιάθεση κ’ νωση τῆς Κύπρου μὲ τὴνλλάδα ἦταν πολλαπλᾶ συμβολική. Καὶ μπορεῖ νὰ μὴ κυμάτισε ποτέ στὸν ἀέρα, παρὰ μόνο στὴ φαντασία μου, ἀλλά τὶς ἑπόμενες δεκαετίες ἡ ἰδέα θέριεψε κ’ ἔλαβε σάρκα, χωρὶς ὅμως ἐπαρκῆ ὀστά!

    Στὰ μέσα τῆς δεκαετίας τοῦ 1980 καὶ τοῦ 1990, ποὺ ταξίδεψα ἐπανειλημμένα στὴ Γερμανία, τὴν Ἑλβετία, τὴν Ἰταλία καὶ τὴ Γαλλία βεβαιώθηκα πὼς αὐτὸς ὁ κόσμος ἔχει πλέον πήξει! Μὲ τὴν ἔννοια μιᾶς ἀναπότρεπτης ὡρίμανσης. Οἱ δρόμοι, οἱ σιδηροδρομικὲς κι ἀ-εροπορικὲς συγκοινωνίες, ἡ Τηλεόραση καὶ τὸ Διαδίκτυο, ἡ ἐπικοινωνία τῶν λαῶν ἀλλὰ καὶ τὸ γήρας κι ὁ θάνατος τῶν παλαιμάχων τοῦ Β΄ Παγκοσμίου, ἡ πτώση τοῦ ἄλλοτε Σιδηροῦ Παραπετάσματος κ’ ἡ ἐμφάνιση νέων ἀνθρώπων, ἀπηλλαγμένων τῶν παθῶν τοῦ αἱματηροῦ παρελθόντος, τόσπρωχναν ὁριστικὰ στὴν Ἱστορία.

    Ἀνάγκα καὶ θεοί πείθονται. Θεοί -ὄχι κὰν ἄνθρωποι καὶ μάλιστα  ο ὐ ρ α γ ο ί -ποτέ  ἡ γ έ τ ε ς  τῶν Εὐρωπαίων, πιέστηκαν νὰ διαχειριστοῦν τάχιστα-ἄμεσα, ἐκεῖνο ποὺ τοὺς ἐπέβαλε, ὄχι πλέον κανένας ὁραματισμὸς τοῦ μέλλοντος, ἀλλὰ ἡ καθημερινὴ ἀνάγκη τῶν ψηφοφόρων τους πολιτῶν, ποὺ δὲν ἦταν πλέον δυνατὸ νὰ κινοῦνται μὲ τὴν βραδύτητα τῶν κρατικῶν συνόρων-ἐλέγχων καὶ τῶν νομισματικῶν ἐμποδίων.

    Τὸ 1989 ξιππάστηκε ἡ ἤπειρος μὲ τὴν ξαφνική, ἀναίμακτη κι ἀπίστευτη ἐλευθερία τοῦ Ἀνατολικοῦ κομματιοῦ της! Καὶ πρώτη ἡ Γερμανία ἔσπευσε ν’ ἀγοράσῃ ἀπ’ τοὺς Ρώσους τό «οἰκόπεδο», λές καὶ θὰ μποροῦσαν νὰ μή τῆς τὸ δώσουν! Ποιοί; Ἐκεῖνοι ποὺ δέν εἶχαν λεφτὰ νὰ κατεβάσουν τὸν ἄτυχο Κρικάλεφ ἀπ’ τὸ διαστημικὸ σταθμό!.. Καὶ μετά, ἔσπευσε ἔντρομη, κ’ ἐξ ἴσου βουλημικὴ ἡ Ἀμερική, νὰ τὴ διατάξῃ, ἀκόμα ὑπνώτουσα καὶ ζαλισμένη, νὰ «ἐντάξῃ», μάνι-μάνι καὶ μὲ συνοπτικὲς διαδικασίες «σύγκλισης», ὅλους τούς «δημοκρατικούς», πλέον εὐρωπαϊκοὺς πρώην δορυφόρους τῆς καταρρευσάσης Σοβιετίας. Τό, κ’ ἐξ αὐτοῦ ἀποδεικνυόμενο ἄχρηστο, ΝΑΤΟ, δέν ἔφθανε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ βλακώδη συμφέροντα τῆς CIA καὶ τῶν περιτριμμάτων τῆς ἀνεπαρκέστατης ἀμερικανικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἤθελε καὶ τὸν ἔλεγχο τῆς ἀνερχομένης καὶ συνενουμένης «γηραιᾶς» ἠπείρου.

    Σὲ μιὰ νύχτα, οἱ πρώην δοῦλοι τῶν μουζίκων βαφτίστηκαν «δημοκράτες», ἐντάχθηκαν στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση, ἀπέκτησαν λόγο καί …βέτο στὰ εὐρωπαϊκὰ πράγματα, μοιράστηκαν ἰσοτιμία καὶ θυμήθηκαν τὸ εὐρωπαϊκὸ πολιτισμικό, πολιτικὸ καὶ κοινωνικό τους παρελθόν! Ποιό ἀκριβῶς ἄραγε; Τό, ὅποιο κι ἂν ἦταν, μεσοπολεμικό; Ἀλλὰ δέ ζοῦσε πλέον αὐτὴ ἡ γενιά! Θυμήθηκαν τί; Τὴ ναζιστική, καὶ μετὰ τὴ σταλινική μπότα, τὴν κατωχυρωμένη πολιτικὰ καὶ μὲ τὴν ὑπογραφὴ τῆς ἀενάως καιροσκοπικῆς πολιτικῆς τῆς Δύσης; Πῶς δὲν θὰ ὑπάκουαν οἱ δεινὰ μαθημένοι στὴν ὑποταγή, τὴ μακρυνὴ ὑπερατλαντική, πάντα νικήτρια ἀφέντρα, μὲ τὰ πολλαπλά της μαστίγια;..

    Ὁ Κένεντυ, μ’ ὅλα τ’ ἀρνητικώτατά του, σκιαγραφοῦσε γενναίους προκατόχους του, ἐνῷ ὁ νάνος τῶν Διδύμων Πύργων, θεωροῦσε τὸ προεδριλίκι …ὑπέροχο ταξίδι ὀμορφιᾶς καὶ προέτρεπε τόν, εἰς ὅν παρέδωσε, ἀφροαμερικανό …νὰ τὸ ἀπο-λαύσῃ!.. Λεφτὰ ὅμως δέν ὑπήρχαν πλέον γιὰ νέα σχέδια Μάρσαλ! Ἀντιθέτως. Δὲν εἶχε καταρρεύσει μιὰ τράπεζα, ἀλλά, στὸ σύνολό του, τὸ ψευδεπίγραφο «ἀμερικανικὸ ὄνειρο»! Κ’ ἐπέλεξαν τὸ μαῦρο, στὴν κυριολεκτικὴ καὶ τὴ μεταφορική του σημασία, νὰ διαχειριστῇ τὴν ἔκπτωση καὶ τὴν πτώση καὶ νὰ συμμαζέψῃ τὰ βρομερὰ ἀπόνερα τῶν πανηλίθιων γκόλντεν μπόυς!

    Ἡ Εὐρώπη, ὅταν ξεπέρασε τὸ παγκόσμιο σὸκ τῆς κομμουνιστικῆς κατάρρευσης, βρέθηκε ἐνώπιον μιᾶς ἑνωμένης νεο-Γερμανίας, ἐλεύθερης ν’ ἁλωνίζῃ, χωρίς τὰ στρατεύματα κατοχῆς, μ’ ἐπικεφαλῆς μιὰ παλιὰ κομσομόλα, τὸν κυλιόμενο, ἀλλ’ ἀμετακίνητο, ὑπουργὸ Οἰκονομικῶν-διατάκτη προϊστάμενό της καὶ μ’ Εὐρωπαίους πολιτικοὺς σαφῶς ὑποδεεστέρους τῶν προπολεμικῶν συνομιλητῶν τοῦ ναζιστικοῦ ἐφιάλτη.

    Ἡ ὅποια, ἔστω ἀνοργάνωτη «σύγκληση», παρεπέμφθη στὶς καλένδες. Τὸ σύνταγμα ἀνεκόπη. Μᾶς ἔμεινε ἡ ἀμερικανοαστεροειδής σημαία, μὲ τὸ μουντὸ μπλὲ φόντο της καὶ τὸ κοινὸ νόμισμα! Ἀλλὰ γιγαντώθηκε ἡ γραφειοκρατεία κ’ ἡ νομενκλατούρα, μ’ ἕνα πολυπληθές, δαπανηρότατο, διακοσμητικὸ κ’ ἐξ ὁρισμοῦ ἀνίσχυρο κοινοβούλιο, μαριονέττες Προέδρους κ’ Ἐπιτρόπους, θεσμοθετημένες συνάξεις «κορυφῆς» «παραγόντων», ὑπουργῶν καὶ πρωθυπουργῶν τοῦ πιὸ λοῦμπεν πολιτικοῦ ὑλικοῦ τῆς παγκόσμιας Ἱστορίας!.. Ἂς παρατηρήσῃ κάθε Εὐρωπαῖος μόνο τοὺς δικούς του ἐθνικοὺς ἀξιωματούχους καὶ θὰ βγάλῃ ἀσφαλῆ κι ἀπολύτως ἀπογοητευτικὰ συμπεράσματα…

    Τί ἐπιδιώκει αὐτὸς ὁ ἑσμός;: Φοβοῦνται, τάχα, τὴν ἀναβίωση ἀκραίων ἐθνικισμῶν, ἐνῶ κύριο μέλημά τους εἶναι ἡ διατήρηση τῶν  ἐ θ ν ι κ ῶ ν  κρατῶν, ποὺ τοὺς ἐξασφαλίζουν διηνεκῆ ἐθνικὰ καὶ εὐρωπαϊκὰ ἀξιώματα, πλοῦτο, ταξίδια, πολιτικές «οἰκογενειακές» φωτογραφίες, ἔντυπη καὶ διαδικτυακὴ δημοσιότητα καὶ παντός εἴδους κρυμμένες προσωπικὲς ἀθλιότητες!.. Πόσο, ἀλήθεια, στοιχίζουν σὲ κάθε Εὐρωπαῖο πολίτη ὅλες αὐτὲς οἱ ποικιλώνυμες «ὑπηρεσίες», πέραν τῶν ἐθνικῶν, ἢ μαζί μὲ τὶς ἐθνικές; Ἐνῷ καὶ οἱ πλουσιώτεροι πεινοῦν ἤδη;

    Ὅσοι δύνανται, πωλοῦν φανερά, αὐτοκίνητους τενεκέδες, στὶς πολυπληθεῖς κινεζικές, ἰνδικές, ἀφρικανικὲς καὶ λατινοαμερικανικὲς αὐξανόμενες καὶ πληθυνόμενες νομενκλατοῦρες καθὼς καὶ κινητά, κομπιούτερς, ξεπερασμένες τεχνολογίες, καί  «κρυφά» ὅπλα, βόμβες, μαχητικὰ ἀεροπλάνα, πυραύλους, τάνκς  κι ὅποιο ἄλλο καταστροφικὸ ἐπινόημα. Καὶ βοηθοῦν τοὺς ἀντιμαχομένους ὑποκινῶντας τους γιὰ τὴν αὐτονομία, τὴν ἐλευθερία, τὴ δημοκρατία, τὴ σταθερότητα, τὴν εἰρήνη, τ’ ἀνθρώπινα δικαιώματα, τὸ Ἰσλάμ, τὸν Χριστιανισμό, τὴν ὅποια θρησκεία ἤ «πατρίδα» βροῦν πρόχειρη κ’ ἐκμεταλλεύσιμη, μή διστάζοντας νὰ ἐνισχύουν ἀκόμα κι ἀντιπάλους, συσκεπτόμενοι ἀενάως γιὰ τὴν κατάπαυση τοῦ πυρός!..

    Μιὰ νεοαγριότητα αἵματος ἐπικρατεῖ παγκοσμίως καὶ γίνεται καθημερινότητα. Πόλεις, σύγχρονες κι ἀρχαῖες, ἰσοπεδώνονται, περιοχὲς ὁλόκληρες κατεδαφίζονται κ’ ἐρημοποιοῦνται, πληθυσμοὶ ἐξαναγκάζονται σὲ μακρινὲς καὶ πολλαπλῶς δυσοίωνες, ὀδυνηρὲς μεταναστεύσεις.

    Ζήσαμε δεκαετίες ὁλόκληρες μὲ τὸ αὐτοδιαφημιζόμενο «ἀμερικανικὸ ὄνειρο» τῆς τάχα ἴσης εὐκαιρίας, ὄχι γιὰ εὐημερία ἀλλὰ καὶ γι’ ἀχαλίνωτο πλοῦτο ἢ δόξα παντός πολίτη τῆς ἀχανοῦς χώρας καὶ μὲ τὸ πράσινο χαρτονόμισμα νὰ λατρεύεται περίπου σὰν εἰκόνισμα! Καὶ ἄρκεσε μιὰ ἱεροκρατικὴ ἐξουσία στὴν ἄλλη ἄκρη τοῦ κόσμου, γιὰ νὰ τὸ κατεξευτελίσῃ ὁμηροποιῶντας ὁλόκληρη πρεσβεία γιὰ μῆνες, μὲ μόνη ἀντίδραση …«κυρώσεις», ποὺ τώρα αἴρονται, ἐν ὄψει τρομεροῦ σφάχτη «ἐχθροῦ», ποὺ οἱ ἴδιοι ἐξεπαίδευσαν κ’ ἐξόπλισαν!.. Ἢ μιὰ δῆθεν «τράπεζα», γιὰ νὰ ἐξαχθῇ  ἡ οἰκονομικὴ κατάρρευση καὶ πτώχευση παγκοσμίως πλέον!

    Τί λέτε ρὲ  ἀ μ ε ρ ι κ α ν ά κ ι α  τῆς CIA ἢ ἄλλου ἀκατοίκητου think tank ὅποιας ὑπηρεσίας ἢ ὑπουργείου; Καὶ σὰ νὰ μή σᾶς ἔφταναν ὅλ’ αὐτά, πάρτε τώρα καλπάζοντα ὑποψήφιο πρόεδρό σας τὴν ξανθὴ ἐκδοχὴ τοῦ ἀπὸ σᾶς ἡττηθέντος ναζισμοῦ! Κοιμηθῆτε καί …ὀνειρευθῆτε Εὐρωπαῖο Ἀιζενχάουερ, σὲ ἀντίστροφη ἀπόβαση στό …Μπρούκλιν, νὰ σᾶς σώσῃ, ἀξιοθρήνητοι πιστολέρο, καὶ μέχρι χθές «σερίφηδες» τοῦ κόσμου! 

    Ἄλλες τόσες δεκαετίες ζήσαμε τὴν ἐπίσης οἴηση τοῦ «εὐρωπαϊκοῦ κεκτημένου»!.. Τί λέτε ρὲ  κ ο υ τ ό φ ρ α γ κ ο ι;  Γιὰ ποιό «κεκτημένο» μιλᾶτε, ποὺ νομίσατε πὼς θὰ σηκώσετε κεφάλι καὶ θὰ ὑποκαταστήσετε τὴν σοβιετικὴ ἀρκούδα, μετὰ τὴν παταγώδη κατάρρευσή της; Ἐσεῖς, οἱ ἀντιρατσιστικώτατοι, δὲ βαφτίσατε γουρούνια ὁλόκληρες χῶρες καὶ λαούς;: τὴν Ἑλλάδα (!!!), τὴν Πορτογαλία, τὴν Ἰρλανδία, τὴν Ἱσπανία, τὴν Κύπρο κι ἀπόκοντα περίπου τὴν Ἰταλία καὶ τὴ Γαλλία; Γιὰ ποιούς «φορολογικοὺς παραδείσους» μιλᾶτε, ὅταν περικλείεται στοργικώτατα Λουξεμβοῦργο, Λίχτενστάιν, Μονακό, Βατικανό, Ἑλβετία; Κ’ εἶστε τόσο ἀφελεῖς κι ἀνεύθυνοι, ὥστε νὰ «διαπραγματεύεσθε» μὲ τὴν πάντα μπαμπέσα νεοΣουλτανία, σὰ νὰ συνομιλῆτε σὲ κάνα Eurogroup, μεταξύ σας, κι ὄχι μὲ τό, χάρις στὸν καιροσκοπισμό σας, ἐπιβιῶνον μέχρι σήμερα Ἀνατολικὸ Ζήτημα!.. Τόσο σᾶς ἔπιασε κορόιδα, ὥστε εἰσβάλει πλέον στὴν Εὐρώπη μὲ στρατιὲς προσφύγων-μεταναστῶν, οἰωνὶ Λεγεώνας τῶν Ξένων, ποὺ τὴν πληρώνουν κιόλας κάτι δίς γιὰ νὰ τούς …ἐπιτρέψῃ νὰ εἰσβάλουν καὶ τὰ παίρνει κι ἀπὸ σᾶς, διπλᾶ καὶ τρίδιπλα, γιὰ νὰ τούς …ἐμποδίσῃ τάχα!

    Σεῖς δὲν πανηγυρίζατε χαζοχαρούμενα χθές, γιὰ τὴν πτώση τοῦ τείχους τοῦ αἴσχους, σεῖς, ποὺ σήμερα, πανικόβλητοι ὑψώνετε, ἢ ἐπευλογεῖτε ὅσους ὑψώνουν, ἀνεπέρειστα κι ἄχρηστα τείχη; Θαρρεῖτε πὼς ἔχετε τὶς …ἱκανότητες Σιδηροῦ Παραπετάσματος ἀνεγκέφαλοι; Πέραν τῶν τότε ἀποδράσεων ἀπὸ τὸν παράδεισο τῆς σημερινῆς ζακέττας, δὲ θυμάστε τὸ νεαρὸ Γερμανὸ ποὺ προσγειώθηκε στὴν Κόκκινη Πλατεία μὲ τὸ ἀεροπλανάκι του, ἀνενόχλητος ἀπ’ ὅλα τὰ τερατώδη συστήματα ἀσφαλείας, καταδεικνύοντας οὔτε …τούλι τὸν σοβιετικὸ σίδηρο;!.

    Τί φοβηθήκατε; Πενῆντα, ἑκατὸ χιλιάδες, ἕνα ἑκατομύριο μετανάστες; Μὰ σεῖς ἔχετε «ἐνσωματώσει» πολύ περσότερα ἑκατομμύρια καὶ τοὺς ἔχετε δώσει καὶ ὑπηκοότητα τῶν ἐθνοκρατικῶν σας μορφωμάτων! Δικοί σας πολῖτες δὲν εἶναι κι αὐτοὶ ποὺ σᾶς αἱματοκύλησαν πρόσφατα κι αὐτοὶ πού, στρατευμένοι, «πολεμᾶνε» στὴ Συρία;..

    Ἀνεύθυνα πολιτικὰ καὶ κοινωνικὰ περιτρίμματα, ἀκούστε: Μεταφέρετε νερὸ μὲ τὸ καλάθι!: Ὄχι δὲν εἶναι ἐγκλωβισμένοι οἱ μετανάστες, ποὺ οὕτως ἢ ἄλλως, σήμερα ἢ αὔριο, θὰ περάσουν, ὅποια βλακώδη ἐμπόδια κι ἂν στήσετε!  Σ ε ῖ ς  εἶστε  ἐ γ κ λ ω β ι σ μ έ ν ο ι!: Στὸ ψευδεπίγραφο κεκτημένο σας! Στὴν παντελῶς ἀνύπαρκτη σύγκλισή σας! Στὴν παρωχημένη ἀλλ’ ἀκόμη ἰσχύουσα κ’ ἐνισχυόμενη ἐθνοκρατική σας «χωριστότητα». Στὴν ἀσύμβατη μὲ τὴν Τεχνολογία γραφειοκρατεία σας. Στὴν ἐθνοκρατικὴ πολιτική σας κουτοπονηριά. Στὰ ψευδοαξιώματα καὶ πολιτικά σας σέστα. Στὶς ἐθνοπολιτικές, κοινωνικές, πολιτιστικὲς καὶ ρατσιστικές σας ἰδεοληψίες πάσης ἀποχρώσεως.

φυλακισμένος-διορθώσεις

   Θὰ ἀπεγκλωβισθῆτε κ’ ἐσεῖς -μὴν ἀνησυχῆτε! Ἀλλὰ μὲ πόνο πολλαπλασίως μεγαλύτερο ἐκείνου ποὺ προκαλεῖτε στὶς περιοχὲς τῶν μνημονίων, στὴ Σερβία, στὴν Παλαιστίνη, στὴ βόρεια Ἀφρική, στὴ Μέση Ἀνατολὴ κι ἁπανταχοῦ τῆς γῆς. Kαὶ μ’ αἷμα δικό σας πρωτίστως, ἤδη ἐκχυνόμενο, πρὸς σταύρωσιν πολλῶν. Παλιά σας τέχνη κόσκινο, θὰ σκεφθῆτε! Δυὸ φορὲς αἱματοκυλίσατε τὸν Κόσμο! Στὴν τρίτη θὰ κολλήσετε; Ὅμως: a la manière de Τσώρτσιλ: Ἐμᾶς, τοὺς Εὐρωπαίους πολῖτες, ποὺ ζοῦμε σήμερα: μᾶς περιμένει ἱδρώτας, δάκρυα, αἷμα, θάνατος, ἀλλ’ ἐσᾶς (λαοὺς καὶ ἀνεπέρειστες νομενκλατοῦρες) θὰ σᾶς πάρῃ πάλι ὁ διάβολος!..

Κύριο ἄρθρο τεύχους 40

Οὐαί τοῖς γράφουσι πονηρίαν [].

Ἀριθμός ἔσονται, καὶ παιδίον γράψει αὐτούς.

Ἠσαΐας

Παλαιὰ Διαθήκη, Ἠσαΐας Ι, 19.

 

Σαράντα παρὰ μία

 

Τ’ εἶν’ αὐτό πάλι τὸ σαράντα παρὰ μία

Τί τὸν φοβήθηκες τὸν ἀριθμό σου τὸ στρογγύλο;

Τί τὸ φοβήθηκες τὸ μηδενικό τοῦ τέλους;

Δὲν εἶσ’ ἐσύ ποὺ σάλπαρες ἀκράτητος στὸ μέτρημα;

Δὲν εἶσ’ ἐσύ ποὺ μοῦ καμάρωνες

γιὰ τὸ ἕνα σου, τὸ δύο, τὸ τρία;

Τί κοντοστάθηκες τώρα ἐδωπέρα;

Τί τὸ κρατᾶς ἀναποφάσιστο τὸ βῆμα;..

Ἄστο ἔτσι ἀδίστακτα, χωρίς δειλίες,

νὰ πέσῃ στὸ μηδενικό –

καὶ τέλειωνε πιὰ τὰ σαράντα σου,

καὶ τέλειωσ’ τὴν ἀρίθμησή σου!..

Κώστας Μόντης

 Ἀνθολογία Η.Ρ.Η.Σ. Ἀποστολίδη, Ἡ Ποίηση,  Ἀθ. 2010, Τὰ Νέα Ἑλληνικά, 12η ἔκδ., σελ. 806.

***

Τὸ παρήγορο

    Ὅλοι πλέον διερωτῶνται ἂν αὐτὸ θὰ σταματήσῃ κάποτε! Περιφέρονται στοὺς δρόμους καὶ ρωτᾶν φίλους καὶ γνωστούς: Θὰ σταματήσῃ, δέν μπορεῖ;! Ἔτσι δὲν πιστεύεις καὶ σύ; Τί λές; Προεκτείνουν, σ’ ὅποιον βροῦν, τὴ δική τους σφοδρὴ ἐπιθυμία, μεταβάλοντάς την σὲ βεβαιότητα. Ὅμως μιά βεβαιότητα ὑπάρχει: ὅτι ὁ συνομιλητής τους ἔχει τὴν ἴδια ἰσχυρότατη ἐπιθυμία, ἀλλὰ τὴν ἐντελῶς ἀντίθετη, ὅπως κ’ οἱ ἴδιοι, βεβαιότητα: Ὅτι τίποτα δέ θὰ σταματήσῃ κι ὅτι σύντομα φθάνει ἡ ἀπόλυτη φτώχεια καὶ πεῖνα στὴ δική τους, ἀτομική, περίπτωση.

    Ἄλλοι πάλι ἀναφέρονται σὲ πρόσφατες ἢ ἀπώτατες δύσκολες ἐποχές, τὶς ὁποῖες ἀντιμετώπισε ὁ Ἑλληνισμός, ἐπεβίωσε κι ἀνέκαμψε. Θυμοῦνται γονεῖς, παπποῦδες, γιαγιάδες, ἄσκεφτα λοιδορηθέντες, μές στὴ μέθη τῆς ὑπερκατανάλωσης, ποὺ εἴτε ὑπέφεραν οἱ ἴδιοι, εἴτε διηγοῦντο «περασμένες» συμφορές! Ἀλίμονο, οἱ συμφορὲς δὲν περνοῦν ποτέ, παρὰ μόνο  π ά ν ω  ἀπ’ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνο δέν τὶς ξεχνοῦν, ἀλλὰ τοὺς προσδιορίζουν ἰσοβίως. Μόνον ἐκεῖνοι ποὺ δέν τὶς ἔζησαν, λόγῳ ἡλικίας, τὶς θεωροῦν «περασμένες»!

    Ὅλα ἔχουν ἕνα κύκλο! Τίποτε δὲν διαρκεῖ αἰωνίως, τοῦ 'λεγε ἡ γιαγιά του! Σοφή κουβέντα! Ὅμως: γιὰ τὴ Φύση ἢ τὴν Ἱστορία -ὄχι γιὰ τοὺς ἀνθρώπους! Γιατί, σὲ ποιό σημεῖο τοῦ κύκλου βρισκόμαστε;: Στὸ τέλος καὶ στὸ κλείσιμό του ἢ στὴ μόλις ἀρχή του; Ποῦ βρίσκονταν ὁ «κύκλος» στὸ τέλος τοῦ 1940; Τὸ 1941, τὸ 1942, τὸ 1943, τὸ 1944, τὸ 1945, τὸ 1946, τὸ 1947, τὸ 1948, τὸ 1949, τὸ 1950 καὶ ἐπέκεινα; Ὅλη τὴ δεκαετία τοῦ ’50 καὶ τοῦ ’60 καὶ τοῦ ’70;: Σαράντα χρόνια μέχρι νὰ κλείσῃ ὁ κύκλος καὶ νὰ «ξεχαστοῦν», δῆθεν, οἱ συμφορές! Ποιοί νὰ «ξεχαστοῦν»; Οἱ νεκροί; Τί νὰ «ξεχαστῇ» ἡ δεινή ἀνέχεια κ’ ἡ πεῖνα; Ἀπὸ ποιούς; Ἀπὸ κείνους ποὺ ἔζησαν;..

    Γεννήθηκα μὲ τὴ φωτογραφία τοῦ σκοτωμένου θείου μου Μάκη Καρλῆ, ἀδελφικοῦ φίλου τοῦ Μίκη Θεοδωράκη, πάνω ἀπ’ τὸ κρεββάτι τῶν γονιῶν μου! Βάδιζε, τελειόφοιτος τῆς Νομικῆς, ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγός, στὴν Ὁμόνοια. Ἕνα πρωινὸ Κυριακῆς, καθὼς ἔπαιζα χαρούμενος μὲ τὸν πατέρα, κούνησα τὸ κάδρο: Μὴ τὸ πειράζῃς. Στενοχωριέται ἡ μητέρα σου! Ἔμεινα ἄφωνος καὶ σεβαστικός τότε! Ἀλλάξαμε σπίτια. Οἱ γονεῖς μου πέθαναν. Ἡ γυναίκα μου -τίποτε δὲν τὴ συνέδεε μαζί του κι οὔτ’ ἤθελα νὰ φορτώσω μὲ νεκροὺς τοὺς τοίχους μας. Ὡστόσο: εἶναι καρφωμένη πάντα στὴν καρδιά μου ἡ εἰκόνα κ’ ἡ μνήμη του, καθὼς μ’ ἀγκάλιαζε, μὲ σήκωνε ψηλά κ’ ἐγὼ τὸν φώναζα φαντάο!.. Σκοτώθηκε, 25 χρονῶν, στὶς 9 Αὐγούστου 1948 στὴ Ροῦσσα Ἀρνίσσης.

    Ὁ ξάδελφός μου Παντελῆς Λαΐτσας, ἕνα χρόνο μικρότερός μου, ἐρχόταν μὲ τὴ θεία μου -μητέρα του, κ’ ἔμεναν ἀρκετὲς μέρες σπίτι μας. Καθὼς δὲν εἴχαμε ἀδέλφια  -ε ἴ μ α σ τ ε  ἀδέλφια. Παίζαμε μαζί. Ἕνα παλιό, χαλασμένο ξυπνητήρι ποὺ μᾶς χάρισαν ἦταν σπουδαῖο παιγνίδι! Τὸ βλέπαμε …ξυλουργεῖο. Μὲ τὰ γρανάζια του κόβαμε σπιρτόξυλα, σὰ νάταν τεράστιοι κορμοὶ πανύψηλων δέντρων. Μὲ χαρτόκουτα, σύρματα, κουβαρίστρες, κουρέλια, φτειάγναμε θεατρικὴ σκηνή, μ’ αὐλαία, χάρτινους, κινούμενους μ’ εἰδικὸ μηχανισμό, ἠθοποιοὺς κ’ «ἔγραφα» θεατρικὸ ἔργο! Δίναμε «παραστάσεις», μὲ κοινὸ τοὺς γονεῖς μας, τοὺς θείους καὶ τὶς θεῖες!.. Εἴχαμε περίσσεια ἀγάπη μεταξύ μας. Ἀλλά, ὁπωσδήποτε, παιδιά εἴμαστε! Κάποτε, θύμωσα. Μὲ πῆρε παράμερα ἡ μητέρα μου. Εἶσαι μεγαλύτερος, μοῦ εἶπε. Πρέπει νὰ τὸν προσέχῃς καὶ νὰ τὸν ἀγαπᾶς. Κ’ ἔπειτα, μὴ ξεχνᾶς: ἐσὺ  ἔ χ ε ι ς τὸν πατέρα καὶ τὴ μάνα σου. Ἐκεῖνος εἶναι  ὀ ρ φ α ν ό ς,  δὲν ἔχει πατέρα!.. Ἄλλος ἕνας νεκρός στὴν οἰκογένεια: ὁ Δημήτριος Λαΐτσας, ὑπάλληλος Νομαρχίας, γιὸς συνταγματάρχη. Σκοτώθηκε στὰ Τέμπη στὶς 22 Νοεμβρίου τοῦ 1948. Ἡ χήρα του, εὐτυχῶς, ξαναπαντρεύτηκε. Τὸν Φραγκίσκο Τσουβαλᾶ, πρόσφυγα ἀπὸ τὴ Φώκαια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ μετανάστη στὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες. Εἶχε ἐπιστρέψει στὴ Νέα Σμύρνη. Μὲ τὶς οἰκονομίες του ἔχτισε δύο σπίτια. Πρόσεξε τὴ νεαρὴ δασκάλα, ποὺ ἔμενε σὲ μιά «περιστερεώνα» καὶ τὴ ζήτησε. Τὴν ἀγάπησε καθὼς καὶ τὸν ξάδελφό μου, ποὺ βρῆκε πλέον πατέρα καὶ στοργή… Ποιός ὅμως, ἀπ’ τοὺς δυό μας, μπορεῖ νὰ ξεχάσῃ τί;..

    Χειμώνας τοῦ ’61, τοῦ ’62, τοῦ ’63; Στὴ μικρὴ μονοκατοικία στὰ Πατήσια, 16-17 χρονῶν, ἔπρεπε νὰ διαβάσω τὰ μαθήματά μου γιὰ τὴν ἑπόμενη μέρα. Τὸ σπίτι ὅμως τὸ χρωστούσαμε στὴν Κτηματική, δάνειο ποὺ ξοφλούσε ὁ πατέρας μου, ἤδη συνταξιοῦχος τοῦ ΙΚΑ! Δὲν περίσσευαν χρήματα γιὰ τὰ ξῦλα ὅλης τῆς χρονιᾶς. Καὶ τὸ μὲν πρωινό, κάτι μὲ τὴν γκαζιέρα ποὺ μαγείρευε ἡ μητέρα, κάτι μὲ τὶς οἰκειακὲς φροντίδες, τὰ βγάζαμε πέρα. Ἀλλὰ τὸ ἀπόγευμα; Μετὰ τὸ μεσημεριανὸ φαγητό, καθὼς τὸ κρῦο σὲ περόνιαζε μές σ’ ἕνα σπίτι μὲ γκρὸ μπετό – ποῦ λεφτὰ γιὰ μωσαϊκό – μ’ ἐφημερίδες στρωμένες, χαρτόνια μετὰ καὶ πάνω κουρελοῦδες, χτισμένο  χωρὶς καμμιά σύγχρονη μόνωση;.. Κατέβαινα σ’ ἕνα ξυλάδικο, κάτω ἀπ’ τὴν Πατησίων, μὲ μιὰ πάννινη σακούλα κ’ ἕνα σχοινένιο δίχτυ, τὰ γέμιζα, πλήρωνα κι ἄρχιζε ὁ Γολγοθᾶς τῆς ἀνόδου μὲ τὸ φορτίο. Βέβαια ζεσταινόμουν. Ἡ μητέρα ἄναβε μὲ προσοχὴ κ’ οἰκονομία τὴν ξυλόσομπα. Κ’ ἔμεναν σιωπηλοί, γιὰ νὰ διαβάσω, τρεῖς ἄνθρωποι: Ἡ μάνα, ὁ πατέρας κ’ ἡ ἀδελφή του, ἡ θειά μου ἡ Φωφώ. Τηλεόραση δὲν ὑπῆρχε τότε. Οὔτε τηλέφωνο. Μέχρι τὸ βράδι, στὶς ἐννέα. Ἀκούγαμε ὅλοι μαζὶ τὶς εἰδήσεις, τρώγαμε λιτὰ καὶ ξαπλώναμε στὰ κρῦα, βαριά σκεπάσματα. Τὴν ἄλλη μέρα στὸ σχολεῖο ὁ συμμαθητής μου, μακαρίτης Μανώλης Καρύδης, ζεστὸς καὶ καλοντυμένος, ἄνετος, ἔλεγε τὸ μάθημα. Ὁ πατέρας του εἶχε ἀντιπροσωπεῖες! Σκεπτόμουν τὸ καλοριφὲρ καὶ τὸ χωριστό του δωμάτιο. Καμμιὰ πρέσσα σιωπῆς δὲν τὸν βάραινε. Μποροῦσε ἄνετα νὰ διαβάσῃ στὸ γραφεῖο του, στὸ δωμάτιό του, χωρὶς κανένα ἐμπόδιο. Μπορῶ νὰ ξεχάσω τί; Πότε καὶ μὲ ποιές προϋποθέσεις;..

    Καλοκαίρι τοῦ ’64, ὑποψήφιος φοιτητής, βρῆκαν, καὶ γῶ δὲν ξέρω πῶς, κάποια χρήματα οἱ γονεῖς μου, νὰ μὲ στείλουν φροντιστήριο, ἔστω γιὰ δυὸ μῆνες, πρὶν τὶς ἐξετάσεις. Ἔπρεπε νὰ κατεβαίνω, νομίζω τρεῖς φορὲς τὴν ἑβδομάδα, στὸ κέντρο, στὴν Ἀκαδημίας, κοντὰ στὴ Ζωοδόχο Πηγή. Εἶχα ἕνα λευκὸ λινὸ παντελόνι. Κάποιος μᾶς τόχε δώσει. Ἀλλὰ ἦταν τὸ μοναδικὸ ποὺ μποροῦσα νὰ φορέσω καὶ νὰ βγῶ ἔξω. Ὅσο κι ἂν τὸ πρόσεχα σὰν τὰ μάτια μου, λερωνόταν μές στὰ θρανία μὲ τὴ σκόνη καὶ τὸ καυσαέριο. Τὸ Σαββάτο μὲ περίμενε ἡ μητέρα, νὰ γυρίσω γιὰ νὰ τὸ πλύνῃ. Στέγνωνε καὶ τὴν Κυριακὴ τὸ σιδέρωνε γιὰ νὰ τόχω τὴ Δευτέρα!..

    Χειμῶνα τοῦ ’72-’73, νεοσύλλεκτος τῆς Πολεμικῆς Ἀεροπορίας στὸν Ἄραξο, καθώς, κουρεμένοι γουλί, κάναμε βλακώδεις ἀσκήσεις (μεταβολή, ντό, προσοχή, ἡμιανάπαυση κ.λ.) ὁ ἐκπαιδευτὴς μὲ φώναξε ν’ ἀνέβω πάνω στὴν ἐξέδρα ἀπ’ ὅπου μᾶς ἔδινε τὶς ἐντολές. Συνάδελφος, τῆς Νομικῆς δέν εἶσαι; Ναί! Δέ μὲ θυμᾶσαι; Ἐγὼ σὲ θυμᾶμαι! Εἶχες γκρίζα μαλλιά κ’ ἕνα καφὲ σακκάκι!.. Ἔλα στὴ Λέσχη Ἀξιωματικῶν τὸ βράδυ. Θὰ σὲ βοηθήσω σ’ ὅ,τι θέλεις…

    Μὲ κόπο κρατήθηκα νὰ μὴ κλάψω μπροστά του! Ἕνα καφὲ σακκάκι! Τὸ μοναδικὸ ποὺ εἶχα! Τὸ φοροῦσα χρόνια, ἀπ’ τὴν ἀρχὴ τοῦ φθινοπώρου μέχρι τὴν Ἄνοιξη. Καθημερινή, γιορτή, σὲ μικρο-ἐκδρομὲς στὸ δάσος, ποὺ πηγαίναμε μὲ τὸ Ρένο ἢ στὰ δεῖπνα, ποὺ μὲ φώναζε μαζὶ μὲ τὸν τραπεζίτη Κωστόπουλο, τὸν ἐφοπλιστὴ Ποταμιάνο, τὸν Παπαλεξάνδρου, τὸν Μπαστιὰ κι ἄλλους… Εἶχε καταρρεύσει ἡ φόδρα του. Ἔλυωσε -κρέμονταν κουρέλια· μ’ ἀπέξω κράταγε -ἄντεχε. Τὸ κούμπωνα λοιπὸν καὶ δὲν τὸ ξεκούμπωνα ποτέ, νὰ μὴ φανοῦν τὰ ξέφτια!.. Οὔτε ὁ Ρένος δὲν τόχε ὑποψιαστῆ, οὔτε τὸ σπίτι μου! Καὶ τώρα, μαζὶ μὲ τὰ πρόωρα γκρίζα μαλλιά μου, ἦταν τὸ σημεῖο ἀναγνώρισής μου γιὰ τὸν ἐκπαιδευτή μας Καλομέρα…

    Τί μᾶς τ’ ἀραδιάζεις τώρα ὅλ’ αὐτά; Θάλεγε κανείς. Νὰ σὲ λυπηθοῦμε τί περασες δὰ κ’ ἐσύ πρὶν ἑξήντα, πενήντα, σαράντα χρόνια! Ἄνθρωποι χάνουν τὸ σπίτι τους καὶ μένουν ἄστεγοι, ψάχνουν σκουπίδια, πρόσφυγες πνίγονται κι ὅσοι σώζονται στιβάζονται στὴν πλατεία Βικτωρίας, μισθοὶ καὶ συντάξεις περικόπτονται καὶ σὺ μᾶς λὲς γιὰ Κατοχές, Ἐμφύλιους, ξεθάβῃς πρὸ ἑξηκονταετίας νεκρούς, ἐνῷ ὁ κόσμος χάνεται…  Τ ώ ρ α  πές μας  τ ί  γίνεται!  Τ ί  νὰ κάνῃ ὁ Λαός, ποὺ ἔχει τὴ δύναμη!

    Καμμιὰ ἀπολύτως δύναμη δὲν εἶχε ποτέ καὶ δὲν ἔχει κανένας λαός! Κάποιοι μόνο τὸν χρησιμοποίησαν σὰν ἐργαλεῖο ἐπιβολῆς τους! Μέτρησαν καὶ πρόβλεψαν κ’ εἶχαν καὶ τύχη! Ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, γιὰ παράδειγμα, ἀδελφοκτόνος καὶ παιδοκτόνος, κατάφερε νὰ δῇ στὸν οὐρανὸ τὸ ΕΝ ΤΟΥΤῼ ΝΙΚΑ, νὰ προσεταιρισθῇ τοὺς ἀναρίθμητους χριστιανούς, νὰ ἱδρύσῃ τὴ χιλιετῆ Ἀνατολικὴ Αὐτοκρατορία. Ὁ Λένιν συνήγειρε καὶ συσπείρωσε τοὺς μουζίκους κ’ ἵδρυσε τὴ δική του ἑβδομηκονταετὴ Σο-βιετία τοῦ μετά, πατερούλη τῆς Σιβηρίας!..

    Μόνο ν’ ἀντιστέκεται δύναται κάποτε ὁ λαός, κι ἀμέσως μετά, δεινὰ νὰ προδίδεται. Στὴν Ἀλβανία τὸ ’40, στὴν Κρήτη καὶ τὸ Ροῦπελ, στὸ καταβομβαρδισμένο μὲ V2 Λονδῖνο καὶ σ’ ὅλη τὴν Ἀγγλία, στὸ Στάλινγκραντ, στὴν Ἀφρική, στὴ Μεγάλη Ἀπόβαση στὴ Νορμανδία… Ν’ ἀντιστέκεται ὁ δυστυχισμένος λαός, ὁ καλὸς κ’ ἠγα-πημένος, ὁ πάντοτ’ εὐκολοπίστευτος καὶ πάντα προδομένος…

στάλινγκραντ-πολιορκία-διορθώσεις[Γερμανικά άρματα μάχης κινούνται προς το Στάλινγκραντ κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της πόλης.]

    Ἕνας ὑπερδιετὴς Ἐμφύλιος, μιὰ δικτατορία καὶ συνολικὰ σαράντα χρόνια διεφθαρμένης καθεστωτικῆς Δεξιᾶς, μὲ παραλλαγές αἵματος καὶ κοινοβουλευτι-σμοῦ καὶ μάλιστα ἀμέσως, χωρίς ἀνάσα, χωρίς πρόσχημα. Ὁ ἴδιος ἄνθρωπος ποὺ δήλωνε παγκόσμια: Μέχρι τώρα λέγαμε ὅτι οἱ Ἕλληνες πολεμοῦν σὰν ἥρωες, ἀπὸ δῶ καὶ μπρὸς θὰ λέμε ὅτι οἱ ἥρωες πολεμοῦν σὰν Ἕλληνες!, ἔδωσε ἐντολὴ στὸν Σκόμπι, ἀρχηγὸ τῶν ἀγγλικῶν στρατευμάτων, νὰ συμπεριφερθοῦν στὴν Ἑλλάδα: ὡς εἰς κατεχομένην χώραν!

    Οἱ Ἄγγλοι, μετὰ οἱ Ἀμερικανοί, τώρα οἱ Εὐρωπαῖοι, ἔκτοτε καὶ μέχρι σήμερα! Κι ἀνέκαθεν καὶ πάντα!..

    Οἱ τρεῖς, τότε «Δυνάμεις» Ἀγγλία, Γαλλία, Ρωσία, μετὰ τὸ Ναυαρῖνο καὶ τὴ δημιουργία τοῦ μικροῦ προτεκτοράτου-ἀναχώματος ἀπέναντι στὴν καταρρέουσα Ὀθωμανία (ἀπὸ τὴ δημιουργία του καταχρεωμένου κ’ ὑποτελοῦς), ὑπηρετήθηκαν ἀξιόπιστα ἀπὸ ἀφελεῖς ἐγχώριους ἐντολοδόχους: τὸ ἀγγλικό, τὸ γαλλικὸ καὶ τὸ ρωσικὸ κόμμα, πρὸς τοὺς ὁποίους ὑπόσχονταν λαγοὺς μὲ πετραχήλια, ἀνενδοιάστως καὶ μονίμως, γιὰ νὰ τοὺς καταπροδώσουν τὸ ’22, ποὺ τόλμησαν νὰ σηκώσουν κεφάλι καὶ νὰ ξαναστήσουν μιὰ μίνι αὐτοκρατορία τῶν δύο ἡπείρων καὶ τῶν πέντε θαλασσῶν. Ὅπως, μόλις προηγουμένως, ἀνέμεναν οἱ ραγιάδες νὰ τοὺς ἐλευθερώσῃ καὶ τοὺς σώσῃ ἡ Μοσκοβιὰ κ’ ἡ Φραγκιά!.. Ὅπως, μετὰ τὴν Ρωμαιοκρατία, εὐελπιστοῦσαν οἱ Ἕλληνες, μὲ τοὺς ἐξελληνισθέντες Βυζαντινοὺς Αὐτοκράτορες, πὼς θὰ τοὺς ἐδίδετο ἡ δέουσα ἀρχαιοπρεπής ἀξία καὶ σημασία, κι ἀντ’ αὐτοῦ κατεχωρήθησαν στὴ χιλιετὴ Βυζαντινὴ Ἱστορία ὡς Θέμα Ἑλλάδος, περιοχὴ προβληματική, σημαντικὰ ὑποβαθμισμένη καὶ πάντα ἀναξία λόγου! Ὅπως ἀκόμα κι ἀπ’ τὸν σεβαστικό Ἀλέξανδρο, τὸ μόνο ποὺ εἰσέπραξαν ἦσαν τὰ πρῶτα λάφυρα τοῦ Γρανικοῦ κ’ ἡ ἐπιγραφή Ἀλέξανδρος Φιλίππου καὶ οἱ Ἕλληνες!.. Ἀμέσως μετά, καὶ γιὰ αἰῶνες: τὸ ἆγος τῶν στρατηγῶν-διαδόχων-ἐπιγόνων κ’ οἱ Ρωμαῖοι!..

    Ἀδέσποτη σφαίρα παρ’ ὀλίγο νὰ σκοτώσῃ τὴ μητέρα μου στὴν κουζίνα της κι ὁ πατέρας μου, ἂν δὲν ἔφθαναν οἱ Ἄγγλοι, θὰ ἐκτελοῦνταν ἀπὸ τοὺς γείτονες «ἀριστερούς», γιατὶ δὲν εἶχε ἀναμειχθῆ σὲ καμμιά ὀργάνωσή τους, ὅπως οὔτε καὶ σ’ ἀντίστοιχη δεξιά. Οὐδέποτε οἱ γονεῖς μου τ’ ἀνέφεραν, ἐνσυνειδήτως καὶ γιὰ νὰ μὴ μ’ ἐπηρεάσουν! Τάμαθα ἀπὸ τρίτους!

    Ἀέρα φασίστες, ἀέρα σκυλιά! Οὔρλιαζαν στὶς ἐφόδους τους οἱ «ἀντάρτες»! Ἀναρωτιέμαι ἂν ὁ πατέρας μου ἦταν φασίστας καὶ σκυλί! Ἢ κι ὁ φίλος τοῦ Μίκη θεῖος μου. Ἢ μισθοφόρος τοῦ Τρούμαν ὁ Ρένος τῆς Πυραμίδας 67!.. Ἢ κουμμούνι, μὲ τὴν πλέον ἀρνητικὴ καὶ δαιμονοποιημένη ἔννοια, ὁ Θεοδωράκης -κι ὁ Χατζηδάκης ἀκόμα, ὅταν περιγράφῃ τὴ δολοφονικὴ Δεξιά, στὸ ποίημα Οἱ ἀστυνόμοι ἑτοίμασαν καινούργιους νόμους… (Ἀνθολογία  Ἀποστολίδη, σελ. 1612)!..

   Ὅλοι, δυστυχῶς, ἔχουν νεκροὺς στὶς οἰκογένειές τους. Πρόσφατους, ἀπώτερους κι ἀπώτατους, ἀλλὰ καὶ περιστατικὰ ἀνάλογα. Ἡ δὲ Ἱστορία, κι ἂν μερικοὶ δέν τὴν ἔχουν μελετήσῃ  ἐπαρκῶς, εἶναι σήμερα  εὔκολα προσβάσιμη. Λοιπόν δέν κομίζω γλαῦκα στὴν Ἀθήνα, οὔτε μνημονεύω τὰ ἐμὰ καὶ τοὺς δικούς μου, παρὰ μόνο γιατὶ τὰ γνωρίζω. Ἀπευθύνομαι σ’ ὅσους μὲ ρωτοῦν καὶ διερωτῶνται, ἀναμένοντες  ἔ ξ ω  ἀπ’ τὸν ἑαυτό τους κάποια λύση ἀπαλλαγῆς ἀπ’ τὴ μέγγενη τῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας, τῆς φτώχειας, τῆς πνιγμονῆς, τῆς ἀσφυξίας, τοῦ ἀδιεξόδου. Αὐτοὺς ποὺ ἀνεπίγνωστα ἐπιζητοῦν ἀκόμα καλά λόγια, παρήγορες κουβέντες, θετικά αἰσθήματα, αἰσιόδοξα μηνύματα, ἐνθαρρύνσεις, καὶ περιμένουν διορθώσεις, ἀνακάμψεις, διόδους, λύσεις, βιωσιμότητα -ὄχι πλέον τοῦ χρέους ἀλλὰ τῶν ἰδίων:

    Νὰ διερωτηθῶ κ’ ἐγώ, μὲ τὴ σειρά μου: Τί ἄλλο πρέπει νὰ συμβῇ, γιὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτό, ὅτι αὐτὴ ἡ φρούδα ἐλπίδα καὶ προσδοκία, ἂν δὲν εἶναι ἡ μόνη, εἶναι ἡ κεντρικὴ συνιστῶσα τῶν δεινῶν; Πῶς νὰ ἐπανατεθοῦν διαιωνίως τὰ πράγματα, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ἐπιτέλους αὐτονόητο πὼς τίποτα δὲν μπορεῖ κανείς νὰ περιμένῃ ἀπὸ κανέναν ἐξουσιαστή-πολιτικό, ξένο ἢ ντόπιο; Ὅσο «καλός», «εἰλικρινής» ἤ «ἀδιάφθορος» κ’ «ἔντιμος» ἂν εἶναι; Θέλετε νὰ εἶμ’ ἐγώ; Ἔστω! Πῶς ὅμως θὰ «σ ᾶ ς  σώσω», παρὰ τὶς καλὲς προθέσεις μου, ἀφοῦ θὰ σᾶς ἐξουσιάζω-διατάσσω (ἀποφασίζομεν καὶ διατάσσομεν); Πῶς θὰ ἐργάζεσθε καὶ  δ έ ν  θὰ  δ ο υ λ ε ύ ε τ ε  γιὰ μένα καὶ τοὺς περὶ ἐμέ; Μή γένοιτο!..

    Μόνος ἐγώ -σύ ποὺ διαβάζεις, θ’ αὐτολυτρωθῶ, ἐλευθερούμενος ἀπ’ τὴν περασμένη μέσα μου, καὶ ξεπερασμένη πλέον,  ἰδέα, πὼς  ἄ λ λ ο ι  θὰ μ’ ἐλευθερώσουν! Κι ἂν ἐλευθερωθῶ, πλήρης αὐτοσυνειδησίας, θὰ  π ρ ά ξ ω. Κι ἂν πράξω ὅλα τὰ πνιγηρὰ θὰ σαρωθοῦν διὰ μιᾶς. Ἡ προσωπικὴ δημιουργία εἶναι, ὄχι τὸ πλέον παρήγορο τραγούδι, ἀλλὰ τὸ μόνο σωτήριο.

Κύριο ἄρθρο τεύχους 39

Ὅσα ξέρει αὐτό τὸ φέσι, δέν τὰ ξέρει τὸ ξερό σας!

Ἀλέξανδρος Μωραϊτίδης

Ὁ ἀναποδιασμένος, Ἀνθολογία Η.Ρ.Η.Σ. Ἀποστολίδη, Τὸ Διήγημα, Ἀθ. 2005, Τὰ Νέα Ἑλληνικά, 5η ἔκδ., σελ. 383 κ.ἑ.

 

Ὁ Δὸν Κιχώτης

 

Ὅταν μιλῶ νὰ σκάνετε, γιατ’ εἶστε βλάκες πρώτης!

Ἀγροῖκοι! Ὅσες κι ἂν βλέπετε μορφές στὸν κόσμ’ ὡραῖες,

γιὰ σᾶς εἶν’ ἀντικείμενα κ’ εἶναι γιὰ μένα ἰδέες!..

Ὁ Δὸν Κιχώτης εἶμ’ ἐγώ, τῆς ἐμορφιᾶς ἱππότης!

 

Γελᾶτε σὰ μὲ βλέπετε, καὶ λέτε: «– Ὁ Δὸν Κιχώτης!..»

Μ’ ἀκοῦστε: οἱ κόρες τοῦ Διός, ποὺ ζοῦν αἰώνια νέες,

ἐννιά για μὲ πριγκίπισσες σταθῆκαν Δουλτσινέες!

Τῆς σκλάβωσα μὲ τὸ σπαθὶ τοῦ λόγου καὶ τῆς νιότης!..

 

Οἰκόσημά μου τὰ ὄνειρα! Μὰ κ’ ἡ χλωμή μου ἡ μούρη

δὲν ἀντικρύζει, ὅπως ἐσεῖς, τοῦ Σάντσου τὸ γαϊδούρι!

Τὸν Πήγασο μὲ τὰ φτερά μπινεύω τὰ μεγάλα!

 

Κι ἂν θέλετε, ἀνεμόμυλοι, μ’ ἐμὲ νὰ μετρηθῆτε,

βροντῶντας γύρω σας ρυθμοὺς ἀθάνατους θὰ ἰδῆτε

μὲ τὰ ὡσαννά σας νὰ ριχτῶ στὰ σύννεφα καβάλλα!..

Ὅμηρος Μπεκές

 Ἀνθολογία Η.Ρ.Η.Σ. Ἀποστολίδη, Ἡ Ποίηση,  Ἀθ. 2010, Τὰ Νέα Ἑλληνικά, 12η ἔκδ., σελ. 861.

 

Νομίσματα

 

    Ὅταν ὁ δολοφόνος τοῦ ἀδελφοῦ του Γέτα καὶ τοῦ γνωστοῦ νομοδιδασκάλου Παπινιανοῦ, ἄθλιος υἱὸς τοῦ Αὐτοκράτορα Σεπτιμίου Σεβήρου, Βασσιανὸς ἤ, ἐπισήμως Μᾶρκος Αὐρήλιος Ἀντωνῖνος ἤ, κατὰ τὸ παρωνύμιο: Καρακάλλας, ὅπως ἔμεινε γνωστός, ἀπὸ τὴν caracalla — τὸ γαλατικὸ στρατιωτικὸ μανδύα ποὺ τοῦ ἄρεσε νὰ φέρῃ (ἐπιβάλοντάς τον καὶ στοὺς στρατιῶτες του) — τὸ 212 μ.Χ. νομοθέτησε τὴν Constitutio Antoniana, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία ὅλοι οἱ ἐλεύθεροι τῆς Αὐτοκρατορίας θεωρήθηκαν  Ρ ω μ α ῖ ο ι  πολῖτες καὶ τοὺς ἐπιβλήθηκε, αὐτομάτως, 20% φόρος κληρονομίας, χωρὶς ὅμως ν’ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς ἐπαρχιακοὺς φόρους ποὺ πλήρωναν,.. δὲ φανταζόταν ἀλλὰ κι οὔτε θὰ τὸν ἐνδιέφερε, ὅτι 1803 χρόνια μετά, ἡ φοροκλεπτική του νομοθεσία θὰ «ἐπεβίωνε», μὲ τὴ μορφὴ τοῦ, δημοτικῆς πλέον ἰσχύος, λογίου τραγουδιοῦ: Τὴ ρωμιοσύνη μὴν τὴν κλαῖς… ἢ τῆς παροιμίας: Τοῦ ρωμιοῦ μονὸ δὲ σώνει, διπλὸ σώνει καὶ περσεύει!..

    Καὶ βεβαίως δὲν ἐνδιαφέρει πλέον ὁ ἐπὶ ἑξαετία, μέχρι νὰ δολοφονηθῇ ἀπὸ τὴ φρουρά του, ἐλεεινὸς ἐκεῖνος ἐπιβήτωρ τῆς ἐξουσίας πάνω στὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία, ἀλλ’ οἱ σημερινοί, δημοκρατικὰ ἐκλεγμένοι, Καρακαλλίσκοι, τῆς Εὐρώπης, ποὺ περιλαμβάνει βεβαίως Ἰσλανδία, Ἰρλανδία, Μεγάλη Βρεταννία, Σκανδιναβία, Βαλτικὲς χῶρες,  Οὐκρανία, ὅλα τὰ παράλια τῆς Μαύρης Θάλασσας, ὅλα τὰ Βαλκάνια, τὴ Μικρὰ Ἀσία, τὴ Μέση Ἀνατολὴ μέχρι τοῦ Ἰράν, κι ὅλες τὶς παράλιες μεσογειακὲς ἐκτάσεις τῆς Βορείου Ἀφρικῆς.

    Ἄλλοτε ἡ κεντρική, αὐστηρὴ ὀργάνωση μιᾶς συμπαγοῦς, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, ἐξουσίας, ἡ κατασκευὴ τεραστίου ὁδικοῦ δικτύου καὶ ἡ ἐξ αὐτοῦ ἄμεση δυνατότητα ἐπέμβασης τῶν ρωμαϊκῶν λεγεώνων, τὸ κοινὸ νόμισμα, ἡ κοινὴ ἰδιότητα καὶ μοῖρα τοῦ ρωμαίου πολίτη, κράτησε κ’ ἐπεκράτησε σ’ ἕνα μεγάλο μέρος τῆς γεωγραφικῆς καὶ πολιτισμικῆς αὐτῆς ἑνότητας, μὲ κέντρο βάρους τὴ Ρώμη ἢ τὴν Κωνσταντινούπολη, ἐπὶ αἰῶνες.

   Σήμερα συμβαίνει τὸ ἀνάποδο: ἡ, πολυθρυμματισμένη σὲ μύριες ὅσες ἐθνοκρατικὲς ὑποστάσεις, Αὐτοκρατορία, ὠθεῖται σὲ μιὰν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση, ἀπὸ τοὺς πολῖτες της καὶ τὶς πολλαπλὲς καθημερινὲς ἀνάγκες τους, ποὺ προκύπτουν ἀπὸ τὴν ἰδιαίτερα πολύπλοκη καὶ πολυδαίδαλη ἀνάπτυξη ἐπικοινωνίας ἀνεξάρτητης, καὶ σχεδὸν ἀνεξέλεγκτης, ἀπ’ τὴν παραδεδομένη ἐξουσία!..

    Στὸ τέλος τοῦ εἰκοστοῦ αἰώνα, μὲ τὴν παταγώδη κατάρρευση τοῦ Κομμουνισμοῦ, συμπληρώθηκε ἡ ἐμπειρία τοῦ ἐπιβλαβοῦς τῆς θρησκευτικῆς ἢ πολιτικῆς ἰδεοκρατίας, παρὰ τὶς ὅποιες καθυστερητικὲς ἐξαιρέσεις, ἀνὰ τὸν κόσμο.

   Μὲ τὸ κρὰχ τοῦ 1929 καὶ τὸ Πὲρλ Χάρμπορ, κατεννοήθη ὅτι ὁ Ἀπομονωτισμός, ἀφοὺ πέτυχε τὴν ἀνεξαρτησία τῶν Η.Π.Α., μετεξελίχθηκε σὲ βλαπτικὴ ἰδεολοψία καὶ ἐγκατελήφθη μὲ τὴ Μεγάλη Ἀπόβαση στὴ Νορμανδία, ποὺ ἀνέτρεψε τὴν ἐφιαλτικὴ πορεία τοῦ Φασισμοῦ-Ναζισμοῦ.

   Μὲ τὴν ἔναρξη τοῦ Β΄ Παγκοσμίου πολέμου ἔγινε ἀντιληπτό, ὅτι ἡ ρεβανσιστικὴ τιμωρία λαῶν εἶναι καταστροφικὴ  κ α ί  γιὰ τοὺς νικητές. Ἔτσι, τιμώρησαν μὲν ὅσους, ἡγετικοὺς συνέλαβαν ναζί, ἀλλὰ βοήθησαν, ἀμέσως, τὴν ἀνοικοδόμηση τῆς κατεστραμένης Γερμανίας.

    Τὸ κοινὸ εὐρωπαϊκὸ νόμισμα σὲ καμμιὰ περίπτωση δὲ συναρτᾶται οὔτε μὲ τὴ λεγόμενη Εὐρωζώνη, οὔτε μὲ ὅποιο μόρφωμα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης, οὔτε, βέβαια, μὲ τοὺς ἕωλους κι ἀνεπέρειστους πολιτικοὺς καιροσκόπους, πού «ἡγοῦνται» τῆς, πολυεθνικὰ διασπασμένης, πάλαι ποτέ, Αὐτοκρατορίας, ἀλλὰ μόνο μὲ τὸν εὐρωπαϊκὸ λαό, ἀκόμα κ’ ἐκεῖνον πού, μολονότι ἐντὸς τῆς γεωγραφικῆς ἔκτασης, βρίσκεται ἐκτός αὐτοῦ (ἴσως κ’ ἐκτὸς ἑαυτοῦ!).

    Πῶς θὰ μποροῦσε κανεὶς σήμερα νά «μεταφράσῃ» στὴν καθομιλουμένη ἐκεῖνο τό «Καρακάλλας»; Μήπως ὄχι «Ρόμπας»;.. Καὶ δὲν κινδυνεύω μὲν οὔτ’ ἐγώ, οὔτε σεῖς, σὰν τοὺς κατοίκους τῆς τότε Ἀλεξανδρείας, ποὺ τόλμησαν νὰ τὸν ψέξουν, κ’ εἰκοσπέντε χιλιάδες ἀποκεφαλίστηκαν μὲ τοὺς ἡγέτες τους, γιατ’ εἶναι νεκρός. Ἀλλὰ χρησιμοποιῆστε μόνοι σας ἢ φαντασθῆτε, ὅποιο ἀνάλογο, μειωτικὸ παρατσούκλι θέλετε, γιὰ τοὺς νῦν ἡγετίσκους, συνόλης τῆς Εὐρώπης, τῶν «ἡμετέρων» περιλαμβανομένων!..

   Τὸ μεγαλύτερο μέρος τῶν πολιτῶν, ἐδῶ καὶ μιὰ πενταετία καθηλώνεται ν’ ἀκούῃ «εἰδήσεις», δηλαδὴ τί, τάχα, κάνουν, ἀποφασίζουν, δηλώνουν οἱ ἐκλεγμένοι τοπάρχες -ἐπιβήτορες τῆς ἐξουσίας τῆς, θρυμματισμένης ἐθνικά, Αὐτοκρατορίας!.. Ἐνῷ, πέρα, μακριά, βράζῃ ἡ, ἄσχετη μὲ δαύτους, πραγματικὴ ζωή.

     Βέβαια ὅταν σφάζουν καὶ σφάζονται στὴν Ἀφρική, στὴ Μέση Ἀνατολή, στὴν Οὐκρανία, ἡ ἀπελπισία τοὺς φέρνει πρόσφυγες – ὅσους δὲν πνίγονται ἢ πεθαίνουν – στοὺς εὐρωπαϊκοὺς βράχους τῆς Μάλτας, τῆς Ἰταλίας, τῆς Ἑλλάδας! Κ’ ἡ βοήθεια, ἡ σωτηρία, ἡ ἐπιβίωση εἶναι πρώτιστο καθῆκον! Ἀλλ’ ἀρκεῖ; Ἀκόμη καὶ μιὰ σύγχρονη παγκόσμια constitutio ἤ «κοινοτικὴ ὁδηγία», ὅσο θέλετε ἀνθρωπιστική, θάλυνε τὸ πρόβλημα;..

    Ποῖοι προμηθεύουν φονικὰ ἐργαλεῖα καὶ ποίων, ποιές «ἰδέες» ἢ ἐπιθυμίες ἐκμεταλλεύονται; Ἀπὸ τοὺς ἐλαχίστους «ψιλικατζῆδες» ἐμπόρους, μέχρι τὶς κατασκευαστικὲς παγκόσμιες βιομηχανίες ὅπλων. Ποῖος τολμᾷ τέτοιο ρεπορτάζ; Ποῖος δύναται νὰ ὑψώσῃ λυσιτελὲς πολιτικὸ ἀνάστημα ἐναντίον τους; Ἐνῶ οἱ κατ’ ἀρχὴν ἀδύναμοι κι ἀκίνδυνοι πρόσφυγες προσφέρονται, ἐξάπτωντες πύρινα συναισθήματα, μὲ τὰ παθήματα καὶ τὴν ὀδύσσειά τους.

    Ὁμοίως ὁ οἰκονομικὸς στραγγαλισμός, διὰ τοῦ δανεισμοῦ ἀπρονοήτων καὶ ἡ ἀπώλεια τοῦ ἐπιουσίου, τῆς στέγης καὶ τῆς στοιχειώδους ἀξιοπρέπειας, μειώνει ἀνέξοδα κι ἄμεσα τίς «δυτικές» (ποὺ κακόμαθαν μερικοί, θεωρῶντας τες «κεκτημενες») ἀπαιτήσεις, ὁδηγεῖ στὴ μείωση τοῦ κόστους παραγωγῆς κι ἄρα σ’ Εὐρωπαϊκή «ἀνάπτυξη», ἀντὶ νὰ προστρέχουμε τώρα σὲ Κίνες κ’ Ἰνδίες, μένοντας στὸ 1,5 ἢ 2, ὅταν ἐκεῖνες, χάρις σ’ ἐμᾶς, «τρέχουν» μὲ 7%!..

   Ποῖος ὅμως νὰ καταπιαστῇ μὲ τέτοια, ὅταν κύριο πρόβλημα εἶναι τὸ ἐπιφαινόμενο; Καὶ μάλιστα ἕνα κάκιστο κουτσομπολιό, γύρω ἀπὸ θέματα ἀπολύτως ἀκίνδυνα καὶ μή οὐσίας; Ἂν εἴμαστε Ἀλεξανδρινοὶ τοῦ 212 μ.Χ. καὶ ἀσχολούμεθα μὲ τὸν ἀχαλίνωτο υἱὸ ἀξιολόγου, ἀλλὰ μηδὲν ὠφελήσαντος πατρός, πῶς νὰ μὴ σφαγοῦμε, ἀπὸ συνειδητό, ἐγνωσμένο ἀδελφοκτόνο, ὡς παράδειγμα πρὸς ἀποφυγήν, μέσα στὴν  ἀχανὴ Αὐτοκρατορία;..

   Ὅταν «κορυφές» λέγοντες, νοοῦμε τὰ βρομερὰ ἰζηματικὰ βύθη τοῦ πυθμένα, πῶς νὰ μὴ πνιγοῦμε;:

   Εἶναι «κορυφή» ἕνας χαρτογιακάς-γραβατάκιας (ἢ καὶ πολλοί), ἕνας ξεγραβάτωτος, ἢ καὶ ξεβράκωτος, γιὰ νὰ θυμηθοῦμε τοὺς sans culottes;..

γραβάτα-διορθώσεις

  Ἕνα τεράστιο κῦμα οὐσίας ὀγκοῦται ἀνεπίστροφα. Ἡ Εὐρώπη, ἔχει διαρκῶς μεγαλύτερη ἀνάγκη ὄχι μόνο κοινοῦ νομίσματος ἢ ἐσω-ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἀλλὰ πολλῶν πραγμάτων: Διοίκησης, διαδικασίας, ἀντιμετώπισης προβλημάτων παιδείας, δικαιοσύνης, περίθαλψης, φορολογίας, ἐμπορίου, βιοτεχνολογίας, ἐπιστήμης. Τὰ σύνορα τῶν ἐθνικῶν της κρατῶν γίνονται, ὁσημέραι, τυπικά. Οἱ πολίτες ταξιδεύουν διαρκῶς περισσότερο -διαρκῶς περισσότεροι. Ἐπικοινωνοῦν καὶ συναλλάσσονται, συνδιαλέγονται στὴν καθημερινότητά τους. Δὲν εἶναι θέμα τουρισμοῦ, οὔτ' ἐμπορικῶν συναλλαγῶν: συνυπάρχουν, συνεῖναι, πέρα καὶ πάνω ἀπ’ τά «μέσα», τὶς συγκοινωνίες, τὸ Διαδύκτιο, τὴν ἠλεκτρονικὴ ἀλληλογραφία. Διαμορφώνουν μιὰ κοινὴ ζωή, κι αὐτή, μὲ τὶς ἀναπόδραστες ἀνάγκες της, θὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς θλιβεροὺς οὐραγοὺς τῆς ἐξουσίας, ἀργὰ ἢ γρήγορα νὰ προσαρμοσθοῦν καὶ συνακολουθήσουν.

   Ἕνα δημοψήφισμα ἢ μιὰ ὁδηγία θὰ καταργοῦσε ἢ θὰ μείωνε τὴν καθημερινὴ κίνηση στὴν ὑποθαλάσσια σήραγγα τῆς Μάγχης;.. Ἀπ’ τὸ Γιβραλτὰρ καὶ τὴν Ἰσλανδία, ὥς τὴν Οὐκρανία, ἀπ’ τὴ Σκανδιναβία, ὥς τὴ Μέση Ἀνατολή, τὴν Αἴγυπτο καὶ τὴ Λιβύη ποιός νόμος ἢ νόμισμα (κέρμα ἢ πεποίθηση) θὰ ἐμπόδιζε τὴν ἐκρηκτικὰ αὐξανόμενη ἐπικοινωνία, ποὺ πάντα ὑπῆρχε στὴν Αὐτοκρατορία, ὄχι ὅμως γεωμετρικὰ ὀγκούμενη ὅσο σήμερα ἡ τεχνολογικὴ πραγματικότητα ἐπιτρέπει;

   Ὡθοῦνται τὰ πράγματα σὲ μιὰ κεντρικὴ κι ἀπόμακρη ἐξουσία; Στή «στέψη» ἑνὸς σύγχρονου «Αὐτοκράτορα»; Εἶναι, ἴσως, κάτι περισσότερο ἀπευκταῖο παρὰ ἐπιθυμητό, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε μακρυνό. Ἐκεῖνο ποὺ τρομάζει σήμερα εἶναι ἡ διαρκῶς, ἐπίσης αὐξανόμενη, πάσης φύσεως «νομενκλατούρα» τῆς Εὐρώπης. Ἐθνικὴ κ’ Εὐρωπαϊκή. Τὰ πολυπληθὴ κοινοβούλια (ὅπου ὑπάρχουν), οἱ πολυάνθρωπες κυβερνήσεις, οἱ Ἀντιπολιτεύσεις καὶ οἱ κρατοῦσες κλίκες τῆς Μεσανατολῆς καὶ τῆς μεσογειακῆς Ἀφρικῆς, τὰ λογῆς εὐρωπαϊκὰ ὄργανα καὶ τὸ ἄνευ οὐσιαστικῆς δυνατότητας πολυπληθὲς Εὐρωκοινοβούλιο… Μπορεῖ κανεὶς ν’ ἀναλογισθῇ τὸ εὐρωπαϊκὸ κόστος αὐτοῦ τοῦ ἐξουσιαστικοῦ συρφετοῦ καί, κυρίως, τὸ συνακόλουθο τῆς ἀπροσμέτρητης οἴησης καὶ ὕβρεως; Ἢ τὴν καταγενετικὴ αὔξηση τῆς γραφειοκρατίας, τὴν ἀναπόφευκτη ὑπεράσπιση «ἀναγκαίων» καὶ μὴ προνομίων, τήν, ἐκ ταύτης, τροχοπέδη πάσης προόδου, τὴ μοιραία ἀκινησία;..

   Ποιό «νόμισμα» μπορεῖ νάχῃ στὸ μυαλό του ὅλος αὐτὸς ὁ «κυβερνῶν» πληθυσμός; Ἀπὸ τοῦ πλέον γνωστοῦ καὶ ἰσχυροῦ προσώπου, ἕως τὸν πιὸ ἀνυποψίαστο κλητήρα;

   Ὅποια πολιτικὴ ἢ προσωπικὴ πεποίθηση κι ἂν ἔχουν, ἕνας εἶναι ὁ κοινὸς φάρος ποὺ τοὺς καθοδηγεῖ πέραν καὶ ὑπεράνω αὐτῶν: ἡ κατάκτηση καὶ διατήρηση τοῦ ἐξουσιαστικοῦ προνομίου. Ὅλα τὰ λοιπὰ ἕπονται. Μποροῦν νὰ εἰκάσουν ἕνα ἐπιμέρους συγκυριακὸ λαϊκὸ ρεῦμα καὶ νὰ ἐπιβοῦν αὐτοῦ. Κανείς τους ὅμως δὲ μπορεῖ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν Ἀνάγκη. Ν’ ἀντικρύσῃ τὴν Πραγματικότητα χωρὶς πολιτικὲς, θρησκευτικές, ἰδεολογικές, κ’ ἐν τέλει ἐξουσιαστικές, παρωπίδες.

    Ἡ οὐσία, ὡστόσο, ἐπέρχεται σὰν καιρικὸ φαινόμενο, καὶ δὲν ἀργεῖ!

    Οἱ πρωτεργάτες τῆς Εὐρώπης, ὅποια ἰδεολογία κι ἂν εἶχαν, ἀναγνώρισαν, σὰν πρώτη κι ἀναπόδραστη ἀνάγκη, τὴν  κ ο ι ν ὴ  ἀγορά. Πάνω σ’ αὐτὴ τὴν πραγματικότητα βασίστηκαν. Καὶ θέλησαν, ἐκ τῶν  κ ά τ ω, προσεκτικά, νὰ χτίσουν μιὰν ἑ ν ό  τ η τ α  ἀπροσμάχητη, ὄχι νὰ καπελώσουν μὲ τίποτε τὴν καθημαγμένη ἤπειρο. Ἔμφοβες καὶ κοντόφθαλμες ἀμερικανικὲς ἡγε-CIÆς, τὴν ὥρα ποὺ κατέρρευσε ἡ Σοβιετία, κάτω ἀπ’ τὸ ἀφόρητο βάρος τῆς ἀνίκανης γραφειοκρατίας της, θέλησαν νὰ χρησιμοποιήσουν, ὡς ὄργανό τους τὴ νέα διαμόρφωση. Ἔπρεπε νὰ τὴν ἀποδυναμώσουν ἄμεσα. Καὶ ἐπέβαλαν ἀντὶ τῆς, ὀρθά, προγραμματισμένης σταδιακῆς  σ ύ γ κ λ ι σ η ς  τῶν χωρῶν τὴν ἄτσαλη εἰσδοχή. Πέτυχαν κατ’ ἀρχήν, ἀλλὰ τοὺς ξέφυγε ἡ πειθήνια καὶ his masters voice Γερμανία, ποὺ ἑνωμένη πιά, δὲν ἄργησε ν’ ἀποπέμψῃ, πύξ-λάξ, μὲ ἀκατονόμαστες ὕβρεις, τὸν χρόνια τιμωρητικὸ ἐπικυρίαρχο ἀμερικανὸ Ὑπουργὸ τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὸν ἰσχυρισμὸ πὼς δὲν μπορεῖ νὰ τῆς δίνῃ μαθήματα!..

    Οἱ ζαλισμένες νεοδυτικόφιλες ἀνατολικὲς χῶρες, ξιππασμένες ἀπὸ μιὰ λάχα-λάχα «δημοκρατία», μὲ ἡγέτες κομμουνιστοθρεμένους, ποὺ ἀναβαθμίστηκαν ξαφνικὰ ὄχι μόνο σ’ ἐκλεγμένους ἀλλὰ καὶ ἰσότιμους ἑταίρους τῆς Εὐρώπης, ὡπλισμένους καὶ μὲ βέτο, ὡδήγησαν σὲ μιὰ sui generis δυτικόστροφη χάβρα. Χρειάζονταν ξανὰ ἕνας ἀντίπαλος. Μετὰ τοὺς χαριεντισμοὺς καὶ τὶς διαστημικὲς κι ἄλλες ἀγάπες, ἐπελέγη καὶ πάλι ἡ, ἀπογυμνωμένη ἀπὸ τοὺς παλιοὺς δορυφόρους, Ρωσία, χάρις στὴν δύστυχη ἀεριοῦχο Οὐκρανία! Στὴν ἀναμπουμπούλα, κατάφερε ὁ γερμανικὸς λύκος ν’ ἁρπάξῃ τὴν εὐρωπαϊκὴ κάσα, δηλαδὴ τὴν Εὐρωπαϊκὴ Κεντρικὴ Τράπεζα, καὶ παριστάνει πὼς συμπλέει συρόμενος σὲ κυρώσεις ἀπὸ τοὺς νεοαμερικανόφιλους ἑταίρους του, τοὺς ὁποίους ταΐζει μὲ τέτοιες ἀνοησίες, μέχρι νὰ κατανοήσουν ἀπολύτως ποιό εἶναι ὄντως τὸ λιοντάρι στὴν Εὐρώπη καὶ νὰ συνταχθοῦν πειθήνια μ’ αὐτό.

    Ἔτσι παράγονται τὰ ποικίλα βλακώδη «νομίσματα» τῆς ἐν γένει εὐρωπαϊκῆς «διαδικασίας», ποὺ συναντιέται σ’ ἄλλο τόπο ἑκάστοτε – γιὰ νὰ μὴν πλήττουν – ἀναπτύσσοντας τὸν πολυδάπανο πολιτικὸ τουρισμὸ τῆς ὄζουσας βαλτώδους «κορυφῆς», ποὺ νομίζουν ὅτι ἀποτελοῦν, φωτογραφιζόμενοι ἀναμνηστικὰ καὶ «οἰκογενειακά». Καὶ μές σ’ αὐτὸ τὸ κλῖμα ἀναζωπυρώνεται πάλι δεξιὰ κι ἀριστερή «δυσανεξία», εὐρω-εθνοσκεπτικιστές, δημοψηφισματικοί, φασιστοῦλες καὶ φασίστες (περιμένετε σύντομα νοσταλγοὺς νεοκομμουνιστές), τζιχαντιστές, παλαιονεοχριστιανοί (περιμένετε σταυροφόρους) κι ὅποιο ἄλλο ἱστορικό, ἰδεολογικοθρησκευτικό, κατακάθι καὶ σκουπίδι.

    Ἡ πραγματικότητα μοιάζει νὰ τραντάζῃ τὸν καθένα μας ἄγρια, σὰν τὸν πιὸ βίαιο σεισμό! Ἡ εἰρήνη, ἔγινε ἐφιαλτικώτερη τοῦ πολέμου!.. Ὑπῆρξαν ἑκατομμύρια νεκροὶ στὸ Β΄ Παγκόσμιο. Ἑκατοντάδες ἢ χιλιάδες τόνοι βομβῶν ἔπεσαν στὴν Εὐρώπη. Χωριὰ ἐξαφανίστηκαν κ’ οἱ περιοχές τους ἀνεσκάφησαν, ὥστε νὰ μὴ μπορῇ νὰ προσδιοριστῇ οὔτε τὸ σημεῖο τους! Πόλεις ἰσοπεδώθηκαν, ἡ Χιροσίμα καὶ τὸ Ναγκασάκι ἐξαερώθηκαν. Τρέμει κανεὶς ἀναλογιζόμενος πόσες ζωὲς ἐξέλιπαν. Ἀλλὰ ὁ κόσμος προχώρησε. Καὶ τὸ σημαντικώτερο: Ὁ ἐφιάλτης προήλασε ἀλλὰ δέν ἐπεκράτησε, παρὰ τὰ περὶ τοῦ ἀντιθέτου, τότε διαφαινόμενα.

    Ἕνας τεράστιος Εὐρωπαϊκὸς ὠκεανὸς ὑπάρχει. Πού, ἐν τέλει, θὰ καταπιῇ, στὰ ὕστατα βάθη του, ὅλες αὐτὲς τὶς ἀνοησίες καὶ τοὺς λιλλιπούτειους ἀνερμάτιστους «ἡγετίσκους» τῆς κακῆς μας ὥρας. Χρειάζονται θυσίες καὶ ἤδη συντελοῦνται. Οἱ βωμοί, ὁρατοὶ καί «ἀόρατοι», λειτουργοῦν.  Α ἷ μ α  ἐκχέεται καθημερινὰ στὴ Μέση Ἀνατολή, στὴν Οὐκρανία, στὴ Μεσόγειο. Καὶ σ’  ὅ λ η  τὴν Εὐρώπη οἱ ἄνθρωποι καλοῦνται μ’  α ἷ μ α  νὰ πληρώσουν τὴν  ἀ θ ω ό τ η τ ά  τους!

    Μ’ ὅση ὁρμὴ κι ἂν ξεσπάῃ τὸ τσουνάμι, μιά, περισσότερο τρομακτικὴ ἀπ’ αὐτό, ἠρεμία προηγεῖται!